Một Hà Nội chúng ta muốn có?

Tháng Bảy, 1991. Đó là lần đầu tôi đến Việt Nam, cùng một nhóm nhỏ các dân biểu Phần Lan.

Chúng tôi rất vui và ngạc nhiên vì sự quyến rũ của Hà Nội. Những công viên yên bình, ở đó mọi người tập dưỡng sinh, đi bộ hay chơi cầu lông. Hồ Hoàn Kiếm và khu phố cổ đẹp như một người đã già rồi, nhưng rất khôn ngoan và đầy cá tính.

Cho dù lúc ấy thành phố còn nghèo, kém phát triển, cho dù tôi đã đến nhiều nước trước đó, nhưng không có nơi nào giống Hà Nội. Mà đâu phải chỉ có tôi. Hồi thập niên 1990, một ban giám khảo quốc tế đã chọn Hà Nội là thành phố thủ đô đẹp nhất châu Á. Không phải vì đó là một đô thị hiện đại như Seoul, Tokyo hay Singapore, nhưng vì chỉ vài thành phố sở hữu cái mà Hà Nội có – nhiều công viên xanh, đường phố sống động, một cảm giác văn hóa truyền thống lâu đời cùng sự trộn lẫn kiến trúc bản địa và Pháp.

7

Tháng Ba 2009. Chúng ta chứng kiến cuộc tranh luận về tương lai Công viên Thống Nhất.

Câu hỏi thực sự là những nhà hoạch định đô thị Hà Nội cân nhắc đến đâu nhu cầu và khát vọng của người dân bình thường. Một công viên được ưa thích biến thành không gian của những quyền lợi kinh doanh, nó có lợi cho ai? Chắc chắn không phải cho những người dân thường dùng công viên. Không phải cho các du khách yêu mến vẻ đẹp tự nhiên của Hà Nội.

Một khách sạn đắt tiền sẽ hủy hoại khung cảnh. Nhưng việc xây cất khách sạn trên nền công viên chỉ là một ví dụ về những thách thức cho người Việt Nam trong quá trình phát triển.

tre7za2ta7

Nụ cười hồn nhiên trên vỉa hè thênh thang

Năm ngoái, Hà Tây được sát nhập vào Hà Nội. Với nhiều nông dân nghèo, thu nhập thấp, điều này càng làm tăng sự lo lắng vì đô thị hiện đại đòi hỏi có thêm đất xây nhà, công nghiệp và các loại hình kinh doanh khác. Cùng với sự phát triển của cơ sở hạ tầng hiện đại, chúng ta sẽ càng thấy nhiều người lao động, đặc biệt thanh niên, đổ vào lòng thành phố tìm việc. Ngay từ bây giờ đâu đó đã có tranh chấp giữa chính quyền địa phương và những người dân cố gắng giành quyền sử dụng đất.

Nghị trình hiện đại hóa thường mạnh mẽ hơn những lo lắng của gia đình, làng xã. Có những tổ chức xã hội dân sự chia sẻ quan ngại của dân, nhưng họ vẫn yếu thế trong trò chơi ta gọi là phát triển. Những tổ chức dân sự mạnh nhất là những nhóm gần chính phủ nhất. Ngôn ngữ phát triển chính mạch ưa chuộng những kế hoạch lớn, khách sạn to đẹp, vỉa hè sạch sẽ. Cái nghèo bị đối xử như căn bệnh mà hiện đại hóa sẽ chữa lành.

Những nhà tài trợ quốc tế bị hấp dẫn bởi câu chuyện thành công của Việt Nam. Ngay cả ngôn ngữ tài trợ nay cũng bị vướng bận bởi quyền lợi kinh doanh. Nhưng những thay đổi mà chúng ta thấy là thế nào? Phải chăng là nạn kẹt xe, ô nhiễm ở Hà Nội, và tiếng ồn mà người dân phải tập quen? Những tòa tháp cản ngăn tầm nhìn. Chuyện gì sẽ xảy ra cho phố cổ, khi bao quanh nó là những văn phòng cửa kính? Còn ai để ý hành động của chính quyền với người bán hàng rong? Phải chăng chính quyền thành phố muốn loại bỏ hàng rong để du khách không vấp ngã lên rổ giá của họ? Và bây giờ toàn bộ vỉa hè chật cứng xe máy? Tại sao có thể đuổi người dân và chào đón xe máy?

Cho tôi bày tỏ sự bất đồng. Tôi muốn thấy không gian công cộng có người chứ không phải là vật. Tôi sẽ không cho người ăn xin tiền, nhưng sẽ chọn nải chuối từ một người bán rong kiếm sống nuôi gia đình, chứ không muốn vào siêu thị mua chuối giá đắt gấp đôi.

Nhiều người Hà Nội bắt đầu chia sẻ với tôi lo ngại về sự phát triển của thành phố. Một số muốn rời khỏi đây vì nó không còn giống với ý niệm của họ về một môi trường sống tốt.

Một thiếu nữ trẻ vừa tốt nghiệp đại học, bày tỏ bất đồng về việc người nước ngoài chiếm mọi chỗ tốt nhất trong thành phố. Cô nói: “Chúng tôi còn lại gì khi ngày càng nhiều công ty nước ngoài xây văn phòng, và nhân viên của họ được cho những căn hộ có vị trí đẹp nhất.”

Liệu sẽ có thêm những kênh và không gian để người dân tác động lên kế hoạch phát triển thành phố? Hay liệu chúng ta nên đồng ý với một viên chức địa phương, trong một phim tài liệu về khu tập thể Thành Công (2004) ở Hà Nội, rằng “nếu chúng tôi nghe lời dân, thì sẽ chẳng việc gì hoàn thành được đâu.”

Minna Hakkarainen

NCS Viện nghiên cứu và phát triển, University of Helsinki, Phần Lan

HNX: Đây là ý kiến riêng của một người nước ngoài có lòng với Hà Nội. Còn bạn, bạn nghĩ sao?

Posted in Chính sách. Nhãn: . 1 Comment »

Một phản hồi to “Một Hà Nội chúng ta muốn có?”

  1. Hồng Lĩnh Says:

    Tôi cho rằng Hà Nội không có được quy hoạch lâu dài, và dường như không có khái niệm quy hoạch ở đó khi mà càng ngày Hà Nôi càng vụn ra. Vì không có quy hoạch lâu dài nên người ta xây, phá rất tùy tiện dẫn đến tình trạng đánh mất sự hài hòa, duyên dáng của Hà Nội. Một Hà Nội nhếch nhác, luộm thuộm ngày càng hiện ra là vì thế. Người ta đổ tội cho người dân, nhưng quy hoạch đô thị là gì nếu không là để cho người dân được sống tốt hơn trong một môi trường ổn định và hài hòa.Vì thế họ phải lắng nghe ước muốn của người dân và xây dựng thành phố văn minh nhưng càng ngày càng tiện lợi cho người dân và đẹp hơn về thẩm mỹ. Thật không thể tưởng tượng được Hà Lội phố thành sông chỉ sau mấy chục phút của một cơn mưa không lớn, tắc đường thành lệ thường mỗi ngày…Tôi trở về Hà Nôi sau mười năm và kinh ngạc về sự đổi thay của HN, Hà nội to ra nhưng mà là một thủ đô đang dần đánh mất đi sự duyên dáng của mình.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: