Nostalgia

Do cơ duyên mà ngày hôm qua chúng tôi gặp được một người bạn nặng lòng với Hà Nội và được chị chia sẻ nhiều điều về chốn Thăng Long xưa. Bộ ảnh-thơ dưới đây mang hoài niệm của một người con xa quê với cố hương. Được chị cho phép, chúng tôi xin đăng lại ở đây để chia sẻ cùng bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn chị.

haiz

Nostalgia


Hà-nội,
ngày tôi đi…
Chỉ còn nhớ mùi hoa nhài buổi sớm,
long tong tiếng guốc ngoài sân gạch,
và chị tôi,
Tóc vấn trần vén lệch vành tai
Photobucket

Gần ba mươi năm,

em làm công dân thế giới

lớn lên từ bát xôi xéo gần nhà

Ấy cũng non ba thập kỷ,

Chị tôi vẫn nấu lá gội đầu

Rồi đau đáu chôn tóc xanh,

… chị đợi!

Photobucket

Ba mươi năm,
Phố cổ làm du lịch,
Chị tôi tóc vẫn vấn trần.
Hàng phố giờ gọi chị là nữ hoàng ngớ ngẩn
Ngạo nghễ thiết triều trên di tích hoàng cung
Photobucket
Ba mươi năm,
em vẫn hay gọi “Chị ơi!”
Khi nhác thấy lưng áo dài trên phố
(thời nay, chị biết không, Lê Phổ cùng Le Mur đâu còn tân thời nữa)
Tiếc mãi dáng lưng ong
em ngẩn ngơ,
chấp chới
níu đôi tà.
Photobucket

Ba mươi năm,

em vẫn thầm gọi “Chị ơi!”

mỗi khi giữa tiết trời đông

hơi thở dài thoảng mùi như hoa sữa

Tiệm sách cũ biết giờ còn mở cửa

Kẻo vàng hương lẩn thẩn, chị lại thở dài

xót chút tàn

văn hiến Tràng-an

Photobucket

Ba mươi năm có lẻ,
Tất tưởi,
Em chạy về tìm chị của riêng em
(hay em về tìm em, chả rõ)
Quên vị kem bờ hồ
cũng chẳng còn đâu lanh canh tàu điện
Hiệu áo cánh giờ bày bán đồ chơi Trung – Quốc
Va phải màu sơn xanh balcon sắt cuốn
Đau đáu
vói nhìn,
Em thê thiết gọi:
“Chị ơi!”
Photobucket
Rồi thì,
em vẫn gặp chị đấy thôi
lúc này, lúc kia trên phố
Kim anh trang đài một thuở
rồi chắc cũng lạnh lùng, lạ lẫm lúc sang thu.
Giữa phấn sáp của văn minh, tân kỳ cùng Âu hóa
Photobucket
Rồi thì,
em vẫn gọi “Chị ơi!”
Sau mỗi khóe tai vén lệch
tóc vấn trần
Hoài Anh

Photography project: Hanoi Daily

Photographer: Thiện Hoàng

Model: Minh Châu

Stylist: Hoài-anh

Text by Hoài-anh

Blog Trác-Thúy-Miêu/ Hoa Nhài Đen

haiz
Advertisements

7 phản hồi to “Nostalgia”

  1. Hoa Nhài Đen Says:

    Hà-nội Xanh thân mến,
    Ba tôi người Huế, mẹ là con gái Hà nội. Tôi sanh ra ở cố đô Huế nhưng lớn lên ở Sài-thành, giữa hai khoảng giai đoạn ấy là những mảnh ký ức mỏng tang của những năm đầu đời, khi nhà tôi ra Hà-nội ở (ắt để mẹ tôi ở gần bà ngoại, cũng vì công việc của ông thân tôi khi ấy). Những mảnh ghép mong manh mập mờ mùi hoa nhài nhà ngoại tôi ở Lý Thường Kiệt, có cái cầu thang gỗ mà tôi mỗi lần nhìn thấy lại rất sợ, vì thấy nó to to, tối tối…ang ác, có màu xanh của balcon sắt uốn như tấm ren tinh xảo trên mấy căn nhà thời Pháp. Tôi mang máng nhớ những khi ba tôi cõng tôi lên vai tản bộ ra cái mà tôi gọi là “công viên con cóc” (ắt hẳn nhà tôi xưa phải gần đây lắm do trong kí ức của tôi, ba đã cõng tôi đi bộ suốt ra đến công viên). Trong những nhập nhằng hồi tưởng ấy, là đoạn đê đường Thanh Niên mà với một đứa trẻ như tôi khi ấy, là cả một cái đồi cỏ thoai thoải thênh thang, một bên là cỏ xanh và gió se se, phía bên kia là dãy tường ố vàng của dãy nhà to trông buồn, già và u uất. Hà-nội của tôi còn là bát bún ốc nước trong vị thanh thanh nhẹ nhõm, quả cả muối đến rúm ró quăn queo mà đậm đà đến tận chân tóc, cốc đỗ đen không có cái ngọt hào sảng đến dư dật của chè miền Nam, mà thanh như tiếng, như người, như trời Hà-nội.
    Về sau, khi lên concept cho bộ hình Hanoi Daily và viết bài thơ Nostalgia (lấy làm thớ lợ lắm cách bày tựa nạc mỡ của mình, nhưng tại thói quen chọn ngay từ đầu tiên đến trong đầu làm tựa, về sau được tòa báo sửa lại thành Chị Tôi, nghe giống tựa bài ca, nhưng thôi kệ!), tôi vẫn thắc thỏm nhắc nhớ lại hết những hình ảnh quá vãng ấy.
    3 tuổi, tôi lớn lên làm con gái Sài-gòn nhưng có cái biệt tài tùy người đối diện mà dùng giọng Bắc, giọng Nam bộ hay giọng Huế, cái nào cũng lơ lớ, lai lai, nhưng được cái về chốn nào nơi 3 thành phố lớn cũng dễ bề hòa hợp mà nhập gia.
    Ấy nhưng lần nào cũng vậy, ra Bắc công tác cũng chỉ được dăm ba hôm, khi về vẫn nắc nỏm thòm thèm bởi nỗi chưa được ngụp lặn cho thỏa trong cái không khí vừa quen vừa lạ ấy, chưa có buổi rảnh rang mà tìm ghé qua coi thử chốn xưa liệu còn nhắc nhớ gì không những mảnh mỏng tang kí ức tôi ép kỹ trong tiềm thức thiếu thời. Hà-nội vẫn “sống” quá, trôi nhanh và ồn ào, không dừng lại cho tôi được ngắm kỹ đặng mỏi mòn tìm nét thân quen. Vậy nên, mỗi bận về, lòng lại càng đòi đoạn cơn hoài cố, nhớ lại càng nhớ thêm.
    Rồi mãi cho đến về sau, được vời về làm cho một tạp chí tại Hà-nội, nhờ cái duyên may được ban biên tập cưng chiều trọng dụng, lại nhiều việc cậy nhờ nên có lắm dịp được lưu lại khá lâu, thậm chí có lần còn được mời cân nhắc chuyện chuyển hẳn ra Bắc để tiện cho công việc.
    Nhớ lần chụp bộ ảnh Hanoi Daily, tôi tham lam với ước nguyện chả gì hơn là hối hả tom góp lại những nét còn nét mất, cậy nhờ kỹ thuật nhiếp ảnh tân kỳ, hòng mong lưu giữ lại cho kịp, kẻo nuối tiếc khi về sau mai một.
    Ngoài chuyện đã kể ở dòng tâm sự lần trước với Hà-nội Xanh, một kỷ niệm không quên của chuyến làm ảnh lần ấy là chuyện về chiếc áo cánh. Thương tiếc cái duyên nền nã, kín đáo của chiếc áo cánh bằng phin nõn mà mẹ tôi kể lại rằng bà ngoại vẫn khâu tay cho các con gái. Vậy mà giữa lòng Hà-nội, tôi mất trắng một ngày ròng mải miết tìm nơi mua chiếc áo cánh phin nõn. Đến được địa chỉ có người tốt bụng mách cho thì đã tự khi nào là cửa tiệm bán đồ chơi Tàu cho nít nhỏ. Cùng đường, hỏi liều bà chủ nhà, nghe từ “áo cánh”, bà “scan” tôi từ đầu dưới chân như nhìn một con nhỏ hoặc là “ở bển mới về, trển mới xuống” hay “ở dưới mới lên”, hoặc tệ hơn là “ở trỏng (nhà thương) mới ra”. Tôi cảm ơn (?) và đi ra sau lời mắng “Ăn mặc như dân Sài-gòn mà hỏi lạ thế?”
    Chuyện thứ hai là việc quyết định về kiểu tóc. Tôi khăng khăng muốn được nhìn lại cái gáy cong, cái khóe tai trang nhã sau nét tóc vấn trần kiểu cách ngày xưa, nhưng không một hair stylist nào của Hà-nội làm tôi hài lòng. Chỉ đến buổi sáng cuối cùng, may mắn cậy được người chuyên hóa trang của hãng phim đến làm tóc cho cô minh tinh Minh-Châu, tôi đành phải ngậm ngùi chấp nhận.
    Dự tính chuyển đổi phương án tóc sang lối bánh bẻ. Lại hàng chục cú điện thoại, những chuyến đi tận mọi ngõ ngách Hà-thành, được cái được tòa soạn cưng chiều nên tôi huy động mọi anh em trong tòa soạn cùng tham gia vào cuộc “truy tìm hiện vật” rầm rộ và quy mô. Nhưng mọi cố gắng đều đã không tìm ra được cho tôi một chiếc cặp ba lá. Chỉ một chiếc cặp ba lá.
    Than ôi Tràng-an thanh tú trong tôi, giờ phải chăng chỉ còn là hiện vật, là lớp hóa trang giả hiệu vụng về, là giả cách ngô nghê mất gốc?
    Tôi ra về với một nỗi sợ, mỏng tang như những ký ức thiếu thời của mình vậy, rằng đã có một điều gì đó, nhỏ thôi, đã mất đi trước khi tôi kịp sờ tay vào, được ướm thử lên người cái cảm giác “hè thì mát, đông lại ấm áp” như mẹ tôi từng kể. Một điều gì đó, nhỏ thôi, như bàn tay bà tôi thoăn thoắt vấn lượt tóc nuột nà quanh đầu, nửa dung dị nửa trang đài. Hay thậm chí chỉ mấy lá nhôm lá thép kẹp lấy mái tóc đàn bà con gái cho chân phương kẻ chỉ…

    Tôi muộn rồi chăng?

    Vồ vập ôm vào lòng, những muốn biến thành của riêng để ấp yêu bảo vệ, tôi đặt để vào đấy hình ảnh vườn hoa con cóc, cái mũ cối bộ đội, nét tóc bánh bẻ, vấn trần duyên dáng ngày xưa, cái phối màu ố của tường vàng và xanh xỉn của balcon sắt, cái mùi giấy của hiệu sách cũ ọp ẹp thiếu sáng, cả cái huy hoàng quá lứa của một Hà-nội đang mất dần, loãng dần, ô tạp dần. Tôi thiết tha níu giữ trong ngậm ngùi thực tế của thời gian và thời cuộc

    Có ai đi giữa lòng kinh đô văn hiến, ngậm ngùi nhìn một tòa lầu dãy chết trong một nhan sắc đã từng hoàng kim nay hoang phế đến rợn người?

    Có ai đi giữa lòng Hà-thành, đã bao giờ chợt muốn thắp một nén nhang cho một ngôi cổ tự?

    Có ai đi giữa lòng Hà-thành, chợt muốn hét lên kêu cứu?

  2. xuantruonghnx Says:

    Chị thương mến,

    Hai hôm nay em có dò hỏi mấy người bạn Hà Nội về chiếc cặp ba lá và tấm áo cánh phin nõn. Có cô bạn học cùng phổ thông ngày xưa khẳng định là vẫn còn có nơi bán. Em đã nhờ bạn ấy đi tìm và nếu chụp được hình nữa thì sẽ gửi chị xem. Áo đấy tuy hiếm, nhưng các bà, các cụ vẫn còn hay mặc. Em cũng mong bạn tìm được.

    Em xin phép lần nữa đăng lại thư của chị, để bè bạn gần xa tiện sẻ chia nỗi niềm, chị nhé.

    Chúc chị vạn điều lành.

  3. Hoa Nhài Đen Says:

    Hà-nội Xanh thân mến,
    Rất cảm động nghe chuyện em cũng cất công tìm những vật nhỏ nhặt mà vô cùng quý báu như vậy.
    Mọi lời hồi âm trao đổi đây đâu chỉ riêng tư, mà chị biết sẽ vô tình may mắn tìm được sự đồng cảm của rất nhiều người biết và yêu những gì đã từng có.
    Nêú tìm được vật nọ, mong em cho chị hay thông tin, địa chỉ cửa hiệu, đặng chị cậy người gửi vào đôi chiếc.
    Ra phấn nụ Huế và nón bài thơ đã may mắn hơn áo cánh vải phin và cặp ba lá rất nhiều, em nhỉ.
    Thương mến
    Trác-Thúy-Miêu

    • xuantruonghnx Says:

      Chị thương mến,

      Chỉ những ai gắn bó với Hà Nội, yêu mảnh đất này và những gì thực sự thuộc về nó, mới hiểu và đồng cảm được với những gì mình nghĩ, chị ạ. Người sống ở Hà Nội bây giờ, phần vì yêu mảnh đất quê hương, phần vì ít biết đến một Tràng An cổ kính, lịch lãm trong quá khứ, phần vì không mấy khi đi đây đi đó, xem cách người ta vừa xây dựng bảo tồn vốn quý, phần vì bảo thủ, phần vì vô tâm mà ít ai chịu nghe điều nghịch nhĩ.

      Những đồ vật kia dẫu chỉ là vật dụng cá nhân nhỏ bé, nhưng chúng đâu chỉ gắn với kỉ niệm của một con người mà còn là hoài niệm về một thời đại vàng son của đất kinh kì. Người ta vẫn có thể có tắm nước thơm, xây nhà lầu, đi xe hơi, ngồi tàu điện ngầm mà vẫn giữ được hồn cốt của đất Thăng Long, phải không chị?

      Mấy người bạn em nói, áo phin nõn vẫn còn được bán ở Hà Thành Boutique trên Tạ Hiện, hoặc nhiều hiệu may nhỏ vẫn nhận làm. Cặp ba lá thì “góc chợ nào cũng có”. Có người mách rằng có cô bán hàng xén đứng tuổi trong chợ Khâm Thiên vẫn bán cặp tóc và có thể tìm thấy áo phin nõn nữa. Chị có người thân hay bè bạn ở Hà Nội không? Hiện em không ở nhà, nhưng có cô bạn gái sẵn lòng tặng cặp ba lá nếu mình không tìm thấy, chị ạ.

      Chị thử cậy người quen xem sao, nếu không có kết quả thì nhắn cho em nhé.

      Em

  4. Hoa Nhài Đen Says:

    Hà-nội Xanh yêu quý,
    Quả chỗ không thấy mặt người như vậy, chị em chúng ta may mắn mà gặp được nhau, lòng vui vì thấy mình không phải là kẻ lập dị, thủ cựu bài tân. Rất vui nhận tin em, chị sẽ mau tìm người nhờ sắm mấy món nọ gửi vào Nam.
    Số là chị vẫn có cái thú riêng là sưu tập những vật vặt vãnh ngồ ngộ xưa nay còn giữ lại được đâu đó của 3 miền đất nước, nơi, như đã kể em nghe trước đây, đều là một mảnh phần quê cha, quê mẹ. Bây giờ tom góp được ít nhiều, trong đó có mấy bánh phấn nụ Huế (thời may, có dịp viết một bài về phấn nụ, gặp được người mang nghề này vào Saigon làm), đôi hoa tai ngọc bích có trổ bông mai đúng kiểu các bà ngày xưa, một con mèo bằng nhựa, mặt móp, cái bụng giống cái đàn accordeon biết kêu toen toét – món đồ chơi rất phổ biến của trẻ con hồi mấy năm 70, 80, khi đó làm bằng nhựa tái sinh, mấy em nhỏ sinh ra sau này chắc không biết tới, một cuốn tập học trò bằng giấy tái sinh đen ngom, một mặt trơn đến độ không ăn mực, mặt kia sần sùi, còn rõ cả từng sớ bột giấy hay tạp chất, mấy tấm ảnh Sài-gòn xưa, mấy tấm chân dung hoàng hậu Nam-Phương, bánh xà-bông thơm hiệu Cô Ba, chỉ tiếc trước đây chị mướn người thợ bạc đánh cho một chuỗi xà tích theo kiểu xưa (em đọc Hai Đứa Trẻ của Thạch Lam, hình như cũng có đoạn nhắc đến vật này) nhưng về sau bị thất lạc. Chị cắc củm tom góp, bỏ vào cái hộp thiếc to, vốn là cái hộp bánh bích quy cũ (mà chị đã ra công tài tình ăn kỳ hết bánh bên trong để lấy cái hộp)
    Rất muốn thêm vào mớ sưu tập dăm con tò he, và cái lồng đèn bằng giấy bóng kính, nay vẫn còn làm, nhưng e vật này không bảo quản được. Vậy chỉ còn biết cầu nguyện sao cho hàng năm Tết đến, trẻ nít vẫn chưa quay lưng lại với tò he, với lồng đèn con thỏ, con mèo cho còn người bán kẻ mua. Tự nhiên chị có ác cảm lạ lùng với những con tò he nặn hình con Thủy thủ Mặt Trăng chân dài trơ trẽn, con Pokemon méo mó ngoại lai, hay mấy cái lồng đèn Tàu thô thiển bằng nhựa, ồn ào với thanh cầm gắn pin to như cái dùi cui điện, lại càng thương nhớ cái thanh tre duyên dáng, đủ chắc để giữ chiếc đèn, nhưng cũng đủ dai để uốn cong đòng đưa, duyên chi lạ!
    Đấy, đôi khi cái ta muốn gìn giữ, nó mong manh vô chừng, chỉ biết cầu nguyện cho năm sau còn gặp lại, đừng để như cái cảm giác của chị vào giao thừa đầu tiên không tiếng pháo.
    Làm sao em nhỉ, ta giữ được trong hộp bánh quy cũ màu hồng xác pháo sáng tân niên, cái bóng những người cuối cùng ngoài đường mau chân đạp xe về kịp đón giao thừa với gia đình. Làm sao em nhỉ, chị tom góp trong cái hộp bánh quy cũ ấy, một gói xôi thật lành gói trong lá chuối chứ không phải trong hộp plastic, hay tiếng chân con gái trung học lanh tanh đôi guốc, tay ôm cặp che ngang phù hiệu tên trường??
    Chỉ mong rằng những gì phải giữ, sẽ chỉ cần một chiếc hộp bánh quy cũ mà thôi.

    • xuantruonghnx Says:

      Chị thương mến,

      Nghe chị kể về chuyện cất công lưu giữ những đồ vật nhỏ bé thời quá khứ mà em thấy cảm phục. Thuở chúng em sinh ra, dẫu vẫn còn pháo hồng, pháo đất, vẫn biết chơi con quay, bắn bi ve, Trung Thu đến vẫn mong đợi chiếc đèn ông sao dán bóng kính, vẫn chờ đến tối trăng tròn để rinh rinh diễu hành phá cỗ, sau giờ học vẫn còn biết đi đào giun, đổ dế, vẫn còn thú câu cá bờ mương, nhưng chẳng có được cái tính tom góp cất lưu những kỉ niệm thơ ấu. Khi mới lớn lên cũng là lúc xã hội thay đổi quá nhanh, choáng ngợp trước những cái mới mà chẳng mấy thiết tha những trò chơi xưa cũ. Chỉ đến khi nỗi hào hứng ban đầu qua đi mới thấy những đam mê đơn sơ hồi nhỏ mới đáng nhớ, đáng quý biết bao. Bạn bè gặp nhau đôi khi vẫn ôn lại chuyện ngày xưa vượt tường đi chơi hay trốn bố mẹ lang thang khắp phố. Đúng là một thời để nhớ.

      Nghĩ cũng tội nghiệp cho lớp trẻ bây giờ, đồ chơi ngoại nhập dư thừa nên chẳng quý, thú tiêu khiển cũng nhiều nên ít cái ham. Con tò he khi xưa trẻ nít giờ chẳng thiết tha nữa, phá cỗ mấy ai rước đèn ông sao..đến cái Tết trẻ con cũng bị biến thành dịp biếu xén, sân chơi không còn, đường sá thì nguy hiểm, muốn sống với tuổi thơ cũng khó, nhiều em chỉ vùi đầu bên máy tính với game online thôi. Thương thật.

      Tiếc nuối, mà cũng không biết phải làm sao. Cuộc sống thời nay vồn vã, người người tranh thủ từng phút giây để mưu chuyện giàu sang. Ký ức hay hoài cổ với họ là chỉ dành cho những kẻ hâm hâm, dẩm dớ (như chị em mình). Cũng chẳng trách được người.

      Giờ em chỉ có một ước mong (nhiều ước mong nên chỉ dám mong từng cái một), là trẻ nhỏ người lớn có chỗ để thư giãn, vui chơi. Như ở các nước văn minh, dẫu có hiện đại cách mấy thì thành phố vẫn có những công viên xanh mướt, trong thành, khu phố nào cũng có sân chơi nhỏ xinh cho trẻ em vui đùa, cho người già đọc sách.
      Việc đơn giản mà sao vẫn phải để ước mong.

      Em dông dài rồi. Chúc chị cuối tuần thật vui.

  5. Hoa Nhài Đen Says:

    Mải chuyện dông dài mà sơ ý, cậy em gửi hộ chị lời cảm ơn tới cô nhỏ nào đó quá chừng dễ thương mà phụ hỏi nơi bán áo và cặp.
    Thêm nữa, để ý trong hành văn thơ từ gần đây, dẫu là kẻ vô tâm nhất cũng phải cám ơn em đã khéo léo chuyển lối vận từ theo lối địa phương cho chị dễ hiểu. Thật chu đáo và tinh tế lắm.
    Nếu không ngại những phản hồi dần thành chuyện lẩm cẩm riêng tây, chị xin phép cứ tiếp tục dùng cách này liên lạc.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: