“Xe đạp ơi, đã xa rồi còn đâu”

Hà Nội xưa và Hà Nội nay. Một Hà Nội thong dong và thanh bình xe đạp. Một Hà Nội ồn ào và ô nhiễm vì khói bụi xe máy, ôtô. Bức tranh toàn cảnh đầy tương phản ấy nói một điều, con đường Hà Nội hội nhập và phát triển vẫn là con đường tất yếu, nhưng cũng là con đường đặt cho các nhà quản lý thành phố phải giải một bài toán đô thị hóc búa. Làm sao để Hà Nội vừa văn minh hiện đại, nhưng vẫn giữ được văn hoá thanh lịch của Tràng An xưa?

Một chiều mùa đông khi đi công tác châu Âu, tôi đến chơi nhà người bạn Việt kiều ở ngoại ô Paris. Không hiểu vô tình hay hữu ý, khi chọn nhạc cho tôi nghe, anh lựa bài “Xe đạp ơi” của Phương Thảo – Ngọc Lễ. Anh thích bài hát vì lời ca đưa anh về phố xưa Hà Nội yên tĩnh với mối tình đầu và nỗi nhớ.

Xe đạp ơi, đã xa rồi còn đâu.
Mối tình thơ, thoáng như một giấc mơ.
Xe đạp ơi, những vất vả ngày ấy
Cho lòng tôi, nhớ thương hoài chẳng nguôi.

Giữa mùa đông giá lạnh, ngồi trong nhà, lò sưởi ấm áp, nhìn ra ngoài trời đầy tuyết mênh mông, nỗi cô đơn nơi xứ người, lòng anh quay về Hà Nội xưa, thời của xe đạp và tàu điện leng keng. Anh kể cho tôi nghe ký ức ngày nào.

Anh có người yêu ở Trường ĐH Bách khoa và thường đón chị bằng chiếc xe đạp đó. Lần đầu anh được chị đồng ý cho đón ở phía cổng parabol, đường Nam Bộ, nay là đường Giải Phóng. Anh đạp xe từ từ một đoạn để chị bám yên xe, chạy theo nhảy lên phía sau làm anh loạng choạng mất tay lái suýt ngã. Phía cổng trường rộ lên tiếng cười, chị xấu hổ tưởng không có chỗ chui. Ngày ấy, anh chưa học được cách dừng xe, đợi người yêu ngồi lên baga rồi mới đi. Khi miền Nam giải phóng, thanh niên Hà Nội mới học được cách ga-lăng trên của người Sài Gòn.

Anh chị thuộc hết tất cả ngõ ngách của Hà Nội. Chỉ cần lên xe, đạp nhẹ nhàng, thế là đi đâu cũng được. Tuổi thanh niên đang sung sức, cứ tự hỏi sao mình khỏe thế. Vòng lên Bờ Hồ, ra công viên Thống Nhất rồi quay lên đường Thanh Niên. Cứ làm vài vòng là đến giờ trả chị về trường. Đi chơi hết cả mùa thu anh cũng chưa được chị bám tay vào vạt áo mà rõ ràng thấy hơi ấm của chị toả phía sau lưng anh, rất gần nhưng lại rất xa. Một lần, anh dừng xe trước cổng trường để đưa chị về. Chị nắm một bên ghi-đông, anh nắm phía bên kia. Đứng rất lâu, chẳng nói được gì. Bỗng anh nắm lấy tay chị và chỉ kịp nói: “Mai anh đón em nhé”, rồi vội vàng phóng xe đi mất, chỉ sợ chị từ chối.

Chiếc xe đạp gắn với tình yêu của nhiều người Hà Nội xưa

Chiếc xe đạp gắn với tình yêu của nhiều người Hà Nội xưa

Hai người cưới nhau, đón dâu cũng bằng chiếc xe đạp ấy. Đứa con gái đầu lòng ra đời. Mỹ ném bom Hà Nội và cả nhà lại ngồi trên chiếc xe đi sơ tán với cả gia tài. Anh đi Liên Xô du học, về nước công tác, rồi bôn ba đây đó. Cuộc sống đã khá đầy đủ và tiện nghi nhưng anh vẫn nhớ chiếc xe đạp kia. Anh ước nếu tìm lại được chiếc xe Thống Nhất cũ thì anh đã mang sang đây để làm kỷ niệm.

Một lần anh về thăm Hà Nội muốn tìm lại kỷ niệm xưa với chiếc xe đạp. Anh mượn người bạn một chiếc xe, định làm một vòng từ ĐH Bách khoa lên Bờ Hồ. Dắt xe ra đường anh mới thấy kỷ niệm lãng mạn xưa trở thành phù phiếm và hão huyền.

Hà Nội giàu có hơn và thay đổi rất nhiều. Nhiều toà nhà mới mọc lên. Đâu đâu cũng có thể thấy  nhà hàng sang trọng và khách sạn đắt tiền. Chiếc tàu điện leng keng đã biến mất không còn dấu vết. Đường phố tràn ngập xe máy và ôtô. Những chiếc xe đạp êm đềm được thay bằng hàng triệu xe gắn máy. Người ta mạnh ai nấy đi, phóng xe bạt mạng, anh sợ quá đến nỗi không dám đi qua đường. Vỉa hè không còn chỗ cho người đi bộ, hàng hoá la liệt. Hà Nội ngày cũng như đêm, không bao giờ ngủ vì tiếng xe máy, ôtô và đặc biệt là tiếng còi toe toe inh ỏi. Những giây phút êm đềm của Hà Nội xưa về đêm “hoa sữa nồng nàn” dường như chỉ còn trong tiểu thuyết.

Anh bảo đó chính là cái giá phải trả của sự phát triển khi người ta coi xe gắn máy và ôtô là thước đo của sự giàu có và sang trọng. Trong báo cáo hàng năm của lãnh đạo thành phố chỉ thống kê chúng ta có bao nhiêu xe máy và ôtô. Không ai thống kê “còn” bao nhiêu xe đạp. Tuy vậy, khi xã hội đã hiện đại đến một mức nào đó người ta lại muốn quay về “cái ngày xưa ấy”. Ở Mỹ hay ở châu Âu, ai đi xe đạp đến công sở lại được sự trân trọng của đồng nghiệp vì đó là phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, không ô nhiễm. Anh nhớ ngày xưa, đi xe đạp mà bị tắc đường thì vác lên vai rẽ sang phố khác. Nếu ngã xe đạp đứng dậy cười với bạn, phủi quần và đi tiếp. Còn bây giờ ngồi nổ máy dưới trời nóng nực mà đợi, miệng lầm bầm nguyền rủa ai đó trong lúc đợi công an đến dẹp đường. Không kể nếu đụng xe máy hay ôtô chỉ còn cách gọi xe cấp cứu.

Đất nước đi lên nhưng chúng ta cũng đang đánh mất nhiều gía trị. Nhìn những ngôi nhà, tum cao chót vót và mỏng tang với kiến trúc đủ kiểu lạ nhất trần gian nằm bên cạnh những ngôi biệt thự lãng mạn có từ thời Pháp, cũng thấy Hà Nội đang dần mất đi vẻ đẹp ngàn năm văn hiến. Nếu ta tiếp tục vứt đi những cái mình đang có để cho thành phố hiện đại nhưng vì không có tầm nhìn thế kỷ,  thì sau này chắc chắn sẽ phải trả giá gấp nhiều lần mới tìm lại được cái mình đã phá, hoặc có những giá trị sẽ mất đi vĩnh viễn.

Anh tiếc cho Hà Nội, nơi có hàng triệu xe đạp và thành phố từng không có bụi, vẫn tự hào với mầu xanh muôn đời của những gốc cây cổ thụ trăm năm, của những hàng me, hàng  sấu, hoa bằng lăng tím và “những chiếc xe chở đầy hoa phượng” đỏ rực mùa hè. Anh bảo khu phố cổ Hà Nội của ta sẽ vẫn đẹp mãi với xe đạp, xích lô lang thang mơ mộng và tầu điện leng keng.

Bởi thế, mỗi lần trở lại Việt Nam, đi qua đường phố Hà Nội, với nỗi sợ hãi bị xe máy lao vào, bạn tôi lại nhớ đến không gian lãng mạn ngày xưa. Nhớ lúc đón cô dâu về nhà trên chiếc xe đạp và cả hơi ấm của chị phả vào lưng áo:

Nhớ khi xưa anh chở em
Trên chiếc xe đạp cũ
Dưới trăng khuya cùng trao chiếc hôn đầu.
Nhớ khi xưa bao mộng mơ
Trên chiếc xe đạp cũ
Ước mong sao tình yêu mãi không rời…

  • Nguồn: Blog Hiệu Minh

Một góc chiều Hà Nội

Hồ Gươm xanh màu xanh cổ tích
Con rùa vàng gửi bóng ở trên mây

Cây si mọc chúc cành xuống nước
Thê Húc cong cong một nét lông mày

the huc 5

Tóc em dài cho ta nhìn thấy gió
Áo em bay cho mờ tỏ thân hình
Em sâu sắc như kinh thành cổ kính
Gốc si già da mốc ngói rêu xanh

thieunu

Em nhẹ nhõm đi về trong phố cũ
Tường nhà lở vôi cửa gỗ bức bàn
Ta lặn lội như một thằng ăn trộm
Nơm nớp lo mình bị bắt quả tang

thi

Lần lữa mãi thế là ta lỡ dại
Để dành thành mất cắp cả tình yêu

Thế là ta mồ côi em mãi mãi
Cái vu vơ chết đuối dưới sương chiều

lav

Cửa gỗ cài then… bóng em mất hút
Xe cúp đã thay cho ngựa tía võng điều
Ta trở lại gốc si già… và làm lại
Làm thơ tình tặng những lứa đang yêu…


Nguyễn Duy

Ảnh: (1) Morning Hà Nội

(3), (4): Xuân Chính

Người Hà Nội sướng hay khổ?

Nhà văn Nguyễn Quang Thân đã có một lối nghĩ độc đáo về cái sự SƯỚNG, sự KHỔ của người Hà Nội hôm nay

1.    Người Hà Nội sướng. Mèo mù vớ cá rán, chân chỉ hạt bột, theo đoàn quân về giải phóng Thủ đô, chiến tích cùng mình nhưng khiêm tốn nhận một chức bảo vệ cơ quan, khi phân nhà thấp cổ bé họng được chia gian đầu hồi gần một cái ao thối hoắc, hai bên bờ chỉ có rác. Không thắc mắc gì, yên phận trông coi cơ quan, về hưu thì trông cháu. Đùng một cái thành phố quy hoạch con đường đi qua cái ao. Đường chưa làm xong đất đã lên 7 cây vàng một mét. Bán đi, mua một cái nhà lầu, mỗi đứa con một xe máy, mở một tài khoản ở ngân hàng mà không còn giấu giếm ai, rút tiền lời ăn tiêu, đi du lịch châu Âu, châu Úc. Ai bảo người Hà Nội khổ?

Người Hà Nội sướng. Con một thứ trưởng, không bữa đãi bạn nào dưới 10 triệu đồng, cắm quán nhẵn mặt, thanh toán đã có papa cử thư ký riêng là một ông tiến sĩ đánh mẹc-xê-đẹc xăng nhà nước, tài nhà nước đến trả. Hết tiền, có giấy papa ký khống đó, điền chữ vô, gọi một cú điện thoại thế là túi lại đầy ắp. Ai bảo người Hà Nội khổ?

Không biết phân biệt con cá trích với con cá nục, súc thịt bắp với thịt vai nhưng về hưu cái là mở quán ăn ngay trên miệng cống của phường, chỗ đưa nước thải ra sông Tô Lịch. Miệng cống không mất tiền thuê đất, che một tấm vải bạt lên, một cái bàn ba chân, vài cái ghế, dựng tấm bảng viết phấn riêu cua – bánh đa cua, thế là tha hồ nuôi hai con học đại học. Kiểm tra vệ sinh đến, sẵn riêu cua đó mời mỗi người một bát, lại dúi vào tay một tờ pô-ly-me. Người Tràng An thanh lịch mà, chỗ lối xóm bỏ qua cho nhau thỉnh thoảng còn được bát riêu cua. Lại tiếp tục bán trên miệng cống. Hà Nội dân vãng lai với cửu vạn các tỉnh đầy đường, ai biết đây là miệng cống? Ai bảo người Hà Nội khổ?

2.   Người Hà Nội khổ. Mười hai gia đình chia nhau dùng một cái hố xí. Vì là dân phố cổ nên không được xây dựng bừa bãi vi phạm di tích. Thương lượng mãi với nhau rồi mỗi nhà cũng xây được một cái hố xí riêng. Nhưng đêm ngủ phải rắc tro quanh cửa hố xí xem thằng con nào đi ỉa nhờ mà không vứt giấy vào sọt, bắt bà ngày nào cũng phải quét. Thật là ăn không ngon ngủ không yên. Ai bảo người Hà nội sướng?

Người Hà Nội khổ. Mùa thi, nhà chật, con cháu ở quê ra đi thi ăn ngủ nhờ, nó lại còn kéo thêm bạn của bạn thằng con út ông thông gia của ông bác ở quê. Trăm dâu đổ đầu tằm, ai bảo người Hà Nội sướng?

Người Hà Nội khổ. Nhà chỉ hai vợ chồng. Con trai cho đi du học Úc để cai nghiện hêrôin và dễ bố trí vào làm việc chỗ bố. Con gái lấy chồng sang Pháp ở. Tết Trung Thu đến, các thuộc hạ và những nơi xin vay vốn, duyệt dự án, xin cô-ta mang đến hàng thùng bánh nướng, đây là thứ dưới mức tình cảm, không nhận cũng phí. Nhận rồi không biết làm gì, chuột quấy suốt đêm mất cả ăn lẫn ngủ. Nghĩ ra mưu bán được đống bánh biếu ấy thì ngoài đường đã treo biển đại hạ giá bánh Trung Thu, bán một tặng một, bán một tặng hai. Cuối tháng Tám rồi vẫn không biết phải làm gì để đẩy cái thứ “tình cảm chiến hữu” ấy đi được. Ai bảo người Hà Nội sướng?

Phố đã ồn tiếng xe tiếng còi, tiếng chửi nhau giữa hai bà hàng cá đi xe đạp, bỗng rồ rồ, cắc cắc, bụp bụp, “đ…mẹ, chuột cắn mất giắc cắm rồi”; và một lúc sau “Đây là đài truyền thanh phường…”. Giật mình suýt rụng tim và thực sự đã có người rụng tim. Ai bảo người Hà Nội sướng?

Vậy thì làm người Hà Nội khổ hay sướng?

Nguyễn Quang Thân

haiz

Những điều trông thấy: Chuyện ở hồ bơi

Vì hoàn cảnh cá nhân tôi không có dịp đến nhiều hồ bơi (bể bơi) ở Việt Nam, nhưng có một ám ảnh khiến tôi không bao giờ có ý định chọn nghỉ ở các khách sạn có hồ bơi, thậm chí đi đến các hồ bơi nữa.

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Trong một lần hiếm hoi về nghỉ ở quê nhà, chúng tôi ở trong một khách sạn khá sang, mới ở Vũng Tàu, khỏi phải nói trẻ con vui thích thế nào vì có hồ bơi ngay cạnh bờ biển, các cháu bơi chán ở biển thì có thể vào bể bơi. Khách ở khách sạn khá đông, phần lớn ở Sài gòn xuống hay Hà Nội vào, và trông cung cách thì thấy họ là người khá giả. Và so với nhiều hồ bơi khác thì hồ bơi đó khá văn minh: có một rãnh nhỏ viền quanh hồ bơi để mọi người có thể xử lý với những chất thải ngẫu nhiên có trong quá trình vui chơi ở hồ bơi.

Tuy nhiên, tôi nhận thấy các cháu hồn nhiên nhổ nước bọt xuống nước, nếu có cái gì dính ở mũi, miệng thì lấy ra vứt xuống ngay hồ bơi. Nhưng bố mẹ các cháu không để ý đến chuyện đó, thậm chí khi có cháu sặc nước bị nôn ra thì mẹ cháu hốt hoảng nên cũng cho nôn xuống hồ. Tôi nghĩ chuyện này cũng có thể thông cảm được vì các cháu còn bé.

Nhưng bất chợt khi tôi định nhìn ra phía biển ngắm trời nước mênh mông thì thấy một ông bố hào hứng chơi không kém các con và cũng nhân tiện khạc luôn xuống hồ. Chứng kiến việc đó, tôi không còn cảm hứng bơi lội nữa. Từ hôm sau, tôi chỉ dám cho các con ra biển chơi. Vì cho dù ở biển có thể có rác bẩn, nhưng biển mêng mông, thủy triều lên xuống mang lại cảm giác sạch sẽ hơn là một cái hồ bơi nhỏ nhỏ với lượng nước hạn chế và không thay đổi hàng ngày mà một số người lại thiếu ý thức giữ vệ sinh chung như thế.

Những hồ bơi đạt chuẩn quốc tế, và được giữ gìn tốt ở Việt Nam mình chưa nhiều, vì thế tôi nghĩ rằng nhiều bể bơi cho mọi người còn tồn tại những chuyện như tôi chứng kiến. Vì thế tôi hy vọng là khi đến bể bơi mọi người sẽ có ý thức về chuyện giữ vệ sinh chung hơn. Bởi đi bơi là để thư giãn nhưng nếu mọi người không có ý thức giữ vệ sinh tốt thì sẽ ảnh hưởng đến người khác.

Hồng Lĩnh

haiz