Người phụ nữ bảo vệ Hồ Tây hàng chục năm trời

Thế hệ trí thức dấn thân hôm nay, trước nội tình “tơ vò” của đất nước, muốn giữ vững nhân cách ngay thẳng và tư tưởng độc lập, không ai không từng bị trả giá, dù ít hay nhiều. Kiến trúc sư Trần Thanh Vân là một trong số ấy.

Hàng chục năm trời chị đã dồn tâm lực bảo vệ Hồ Tây, một báu vật trời cho, cảnh quan tuyệt mỹ của Thăng Long, nơi mỗi tấc đất đúng là một tấc vàng. Chị đã cùng những người bạn chung chí hướng gắng sức đẩy lùi mọi mưu đồ xâm hại Hồ Tây hết đợt này đến đợt khác, dưới hình thức những dự án “mỹ miều” và cực kỳ “hấp dẫn”. Chị đấu tranh với chúng đến bạc tóc, đến nỗi cũng vì ngày đêm quá quan tâm đến vận mệnh “nàng Tây Thi đất Việt” (lời ví von Hồ Tây của Cao Bá Quát) mà đành bất lực nhìn đứa con thân yêu ra đi ngay trên tay mình, rồi cha mẹ cũng nối nhau qua đời khi sự nghiệp gìn giữ Hồ Tây chưa thể nói là xong. Một người bạn yêu quý của tôi cũng đã ở vào tình cảnh chị, cũng đã phải vượt qua nỗi đau đứt ruột như chị, nên mỗi lời chị viết ra, tôi biết, như bứt từ trái tim.

Trong những dòng tâm sự của chị, giờ đây, ta đọc được một sự an nhiên, điềm tĩnh của người sau nhiều năm trải nghiệm, đã nắm được quy luật an bài của Tạo Hóa, biết vững tin vào lý tưởng mà mình theo đuổi, không lùi bước, giống tảng đá trơ gan cùng sóng gió, nhưng cũng không quá nôn nóng để đến nỗi hỏng việc. Có thể nói chị giúp cho mọi người những kinh nghiệm quý báu khi đối diện với mỗi sự việc éo le, phức tạp, đòi hỏi phải nương theo xu thế bên trong của nó mà tìm ra cách ứng phó thích đáng, đúng hơn phải xem xét tinh tường cái “mắt bão” của mọi sự cố để tránh đi những tổn thất vô ích nhằm giành cho mình phần thắng cuối cùng.

Trong ý nghĩa của những lời tự bạch, xin mời bạn đọc hãy cùng chiêm nghiệm và rút ra cho mình vài điều bổ ích, qua bài viết ngẫu hứng của Kiến trúc sư Trần Thanh Vân.

Nguyễn Huệ Chi

Một vài kinh nghiệm dấn thân của Kiến trúc sư Trần Thanh Vân: Câu chuyện về chữ “thời”

Cụ Nguyễn Ngô Thức, tên thường gọi Ngô Thức, tên hiệu Ức Cung, năm nay đã gần 90 tuổi, là hậu duệ chính gốc của đại danh nhân Nguyễn Trãi (1380-1442) ở làng Nhị Khê thuộc huyện Thường Tín Hà Nội. Là một trí thức con dòng cháu giống, thời trẻ từng là Cục trưởng Cục Đồ bản, nhưng cụ Ngô Thức rất khiêm tốn và lặng lẽ, hiện cụ đang ở cùng với người con trai trưởng trên một căn gác chật chội ở gần Đường Láng. Sống kín đáo và ẩn dật như vậy, lại thêm bệnh điếc lác do tuổi già, nhưng cụ Ngô Thức vẫn thường có khách quen ghé thăm. Mọi người đến thăm cụ do tình cảm, do muốn thỉnh giáo cụ đôi điều về lẽ sống ở đời và đặc biệt muốn cụ “gieo cho một quẻ” để xem vận hạn năm nay lành dữ ra sao.

Cụ rất giỏi về Kinh Dịch và đã từng có nhiều học trò theo cụ tìm hiểu môn khoa học thần bí này. Cụ thường nói rằng: trong Kinh Dịch thì khó nhất là nắm được chữ “thời” mà muốn nắm được “thời” thì phải biết “nhẫn”, bởi vì cho dù ý định hay, lòng dạ tốt, nhưng thiếu kiên nhẫn đều dẫn tới kết quả chẳng ra sao. Cụ đưa ra lời khuyên là, cho dù hôm nay trời còn đang u ám, bao nhiêu tin dữ đang đổ về, nhìn thấy bánh xe không phanh lao xuống dốc, ta đừng cố dùng chút lực tàn để kéo giữ nó lại, nó có thể sẽ nghiền nát ta. Hãy để cho nó lao đi, cho đến khi “Cùng tắc biến, biến tắc thông”.

Cái lẽ của chữ “thời” chính là ở chỗ đó.

Tôi từng có quan hệ khó quên với cụ Ngô Thức.

Cách đây 11 năm, khi tôi liều lĩnh cùng KTS Nguyễn Trực Luyện Chủ tịch Hội KTS Việt Nam và KTS Hoàng Phúc Thắng (đã mất) và KTS trẻ Nguyễn Hoàng Phương chống lại dự án Thủy cung Thăng Long ở bán đảo Tây Hồ, thì cụ Ngô Thức đã đi xe đạp từ khu tập thể Kim Liên đến Quảng An quận Tây Hồ thăm tôi và động viên tôi hãy dũng cảm, đừng khiếp sợ, vì nhất định chúng tôi sẽ thắng. Sau này chúng tôi hiểu ra: chiến thắng đó không phải do chúng tôi giỏi, càng không phải do chúng tôi mạnh, mà chính là do chữ “thời”. “Thời” đó có thể là một giai đoạn dài, cũng có thể chỉ là phút giây ngắn ngủi, nhưng nếu nắm được nó để làm được việc gì tốt cho xã hội hoặc ngăn cản một sai trái có hại cho đất nước, thì nó sẽ phát huy tác dụng đúng lúc. Vậy là đủ!

Hai năm sau tôi gặp một chuyện buồn và được cụ Ngô Thức chia sẻ.

Thủy cung Thăng Long xong thì tôi bị lừa mất nhà cửa, cha mẹ bị ốm nặng, tiền bạc túng thiếu và đúng trưa Rằm tháng Bảy năm Canh Thìn, đứa con trai thân yêu của tôi qua đời vì bị cảm đột ngột. Cháu lặng lẽ bỏ tôi ra đi ngay trước mặt tôi mà tôi không kịp biết. Đối với tôi trời như đã sập xuống. Toàn thân tôi tê liệt. Hôm sau đến nhà tang lễ khâm liệm cho con mà tôi tưởng như mình nằm trong đó.

Mấy hôm sau nữa cụ Ngô Thức gọi tôi đến nhà. Lúc này cụ đã yếu hơn, tai đã nặng hơn mà chân cũng đã run. Cụ đưa cho tôi mảnh giấy xé trong vở học sinh ghi sẵn những điều sau này tôi cần xem lại, rôì cụ nắm chặt hai bàn tay tôi: “Cháu đi vào giờ chính Ngọ, được nhập mộ. Quẻ này là quẻ Sơn hỏa bí, quẻ trang sức. Đẹp lắm, hình hài nó đẹp, thời tiết đẹp, đám tang cũng đẹp. Nhưng đó là cái đẹp bên ngoài, còn cái đẹp nhân văn ở bên trong thì cha mẹ phải tự tìm để hiểu xem con nó muốn dặn mình điều gì?”

Tôi cầm mảnh giấy về nhà cất đi mà lòng không sao hết tê tái.

Vậy là đã chín năm. Chín năm là thời gian đủ dài để người ta quên đi nhiều thứ. Nhưng tôi lại trải qua nhiều biến động và không thể nào quên con tôi, nếu không nói rằng tôi luôn cảm thấy nó ở bên cạnh mình: Cha mẹ tôi đều đã mất trong năm 2002, cụ ông thọ 88 tuổi và cụ bà thọ 83 tuổi, đó cũng là lẽ thường tình. Nhưng con tôi đã đòi được cho tôi ngôi nhà, một tài sản rất lớn mà có lúc tôi tưởng như mất trắng. Kỳ diệu hơn cả là con tôi đã đưa được thằng em về ở với vợ chồng tôi, một phần thưởng lớn hơn mọi phần thưởng trên đời.

Từ đó tôi có một niềm tin chắc chắn rằng trời có mắt, rằng hãy sống cho có ý nghĩa thì sẽ không bị trời phụ. Từ đó tôi tự tạo cho mình một thói quen, mỗi khi phải suy nghĩ điều gì hệ trọng, thì tôi coi như mình không tồn tại, tôi có thể đứng ngoài bản thân mình phân tích mọi tình huống sẽ xảy đến và tôi dễ dàng tìm ra cách giải quyết gọn nhẹ thông minh nhất.

Ví dụ như hôm thứ Ba vừa rôì, tôi nhận được điện thoại của một cô gái Việt Nam tên là Q.A, số điện thoại là 0988… nói rằng cô là phiên dịch cho một người Hàn quốc ở Liên danh tư vấn quốc tế PPJ. Người đó tên là “Bu”. Cô ta báo anh Bu muốn gặp tôi để trao đổi với tôi về quy hoạch Hà Nội mở rộng. Nghe ra có vẻ rất vì công việc nên lúc đầu tôi tỏ vẻ đồng ý.

Tôi hỏi:

– Cho cô biết gặp để làm gì?

Trả lời

Nghe ý kiến cô về quy hoạch Hà Nội.

Tôi nói:

– Cô phát biểu tại hội nghị phản biện rồi và cũng viết nhiều bài trên báo mạng rồi còn gì?

Trả lời:

Nhưng còn nhiều quan điểm khác, nên anh Bu muốn nghe lại ý kiến cô.

– Bao giờ hả cháu?

Trả lời:

Tùy ở cô, nhưng thứ Sáu, ngày 21/8/2009 phải báo cáo Thường trực Thủ tướng Chính phủ rồi, nên anh Bu muốn gặp cô chiều thứ tư hoặc sáng thứ Năm.

Hỏi:

– Vội thế sao? Vậy gặp ở đâu?

Trả lời:

Tại nhà cô, anh ấy không muốn cô phải đi lại vất vả.

Tôi nói:

– Nhà cô? Để cô xem xem rôì trả lời sau nhé!

Điện thoại tạm ngừng.

Nhà tôi lúc ấy không có ai, tôi nhìn tấm ảnh con trai tôi và “hỏi ý kiến” nó.

Nó bảo: “Không được đâu mẹ ơi, mẹ đang bị chiếu tướng đấy, mà người Hàn quốc lại nổi tiếng trò phong bì đi dưới gầm bàn, họ ký vơí Chính phủ ta hợp đồng vớ bở hơn 6 triệu USD thì họ sẽ đưa cho mẹ không ít đâu, lúc đó mẹ sẽ xử lý thế nào? Hơn nữa, ngày mai là ngày mồng Một tháng Bảy, cho dù không có phong bì mà chỉ có vài quả táo đặt trên ban thờ nhà ta thôi là mẹ coi như thành liệt sĩ rồi!”

Ý kiến của nó đúng quá.

Một lúc sau điện thoại lại reo:

Cô ơi, anh Bu nghe nói cô đồng ý gặp thì anh ấy vui lắm. Anh Bu mời cô chiều mai đến khách sạn Inter-Continental ở gần nhà cô để uống trà.

Thế là họ đã tiến thêm một bước và càng dễ cho tôi từ chối:

– Cháu nói hộ với anh Bu là cô rất cám ơn, nhưng cô không có thói quen làm việc bên bàn trà. Vậy nếu anh ấy muốn nghe ý kiến đóng góp của cô thì gửi cho cô một bộ tài liệu, sau khi đọc kỹ rồi cô sẽ góp ý kiến bằng bài viết. Nếu không, thông qua Chính phủ VN cô sẽ phát biểu ý kiến của mình. Thế thôi nhé, chào cháu!

Chuyện đến đây coi như chưa kết thúc, bởi vì các quan hệ phức tạp vẫn còn tiếp diễn và người ta có thể sẽ còn gặp nhau trong phòng hội nghị hay ở đâu đó với những cái bắt tay, những lời cám ơn và… cả những âm mưu.

Cuộc sống ngày nay là vậy, một thường dân, một mụ già đã bị “vứt vào sọt rác” như tôi mà còn cần tỉnh táo, cần khôn khéo trong ứng xử và cả bản lĩnh biết vượt qua những cái rất tầm thường trong con người mình, thì những người khác với cương vị, với trọng trách đang đảm nhiệm, họ có vượt qua nổi những cái bẫy đang giăng ra với họ hay không? Tôi rất thông cảm với họ và tôi hiểu thật không dễ chút nào, bởi vì trong mỗi con người chúng ta đều có phần “con” tầm thường và phần “người” cao quý, chưa nói đến sự chênh lệch đáng kể về trình độ giáo dục và trải nghiệm cuộc đời. Bởi vậy, ứng xử, tiến lui cho khéo là cả một bài toán khó và rất cần sự trợ giúp của Thánh nhân ở nơi xa và bè bạn ở gần bên. Riêng tôi, tôi muốn khuyên mọi người rằng đừng vội vã kết luận điều gì khi vừa chợt nhìn thấy một hình ảnh chướng mắt, hoặc vừa nghe thấy một tin đồn chưa thuận tai. Hãy tập nén mình lại và hãy “nhìn sâu” vào bên trong, ta sẽ thấy nhiều điều và nắm bắt được cái sẽ đến ngày mai.

Ngày mai mới là quan trọng.

Các cụ có câu rằng “cây ngay không sợ chết đứng”, vậy nếu thấy cái cây chưa thật ngay, ta có để cho nó chết đứng hay không? Hẳn là không. Nếu cứ mặc kệ cho cây chưa ngay chết hết, thì ta là cây ngay, ta đứng lại với ai?

TTV

HC Mạng Bauxite Việt Nam biên tập

*Tiêu đề do HNX thay đổi

haiz2

“Tôi sợ hình ảnh Hà Nội xanh bị mai một”

Hà Nội, cái tên đầy thơ mộng, đáng yêu này đã gắn bó với tôi một thời. Một thời khi mà những con đường đầy nắng và những tà áo dài bay phấp phới trên những chiếc xe đạp đi song song với nhau trong những giờ tan học, một thời mà xe cộ còn thưa thớt, những gánh hàng rong còn đi lại trên đường, một thời mà mỗi khi đêm về, tôi lại thấy những người nông dân gò mình trên những chiếc xe thồ, mồ hôi lấm tâm trên khuôn mặt họ dưới ánh đèn vàng mờ đục của cầu Long biên.

Tôi ko thể nào quên.

Những hình ảnh thơ mộng thế này giờ chỉ còn thấy trong các bộ ảnh cưới - Ảnh: diễn đàn xe đạp

Những hình ảnh thơ mộng thế này giờ chỉ còn thấy trong các bộ ảnh cưới - Ảnh: diễn đàn xe đạp

Ở thời điểm hiện tại, tôi có thể nói rằng Hà nội càng ngày càng trở nên nguy hiểm. Hạ tầng cơ sở không thể đáp ứng đc với tốc độ phát triển của thành phố, vậy mà người ta vẫn ép thành phố phải phát triển nhanh hơn nữa. Một thành phố phát triển khập khiễng như một ngôi nhà càng ngày càng cao trên một cái nền móng vốn đã yếu ớt. Giao thông ngày xưa là nỗi kinh hoàng của những vị khách nước ngoài đên thăm Việt Nam và bây giờ cũng đã trở thành nỗi kinh hoàng ngay cả với người dân Việt Nam.

Ý thức tôn trọng luật giao thông thấp kém, nhà nước chỉ hô hào vận động nhiều chứ cải tạo hệ thống quản lý giao thông và đào tạo ra các cán bộ giao thông thì ít. Hôm trước đọc bài “Chúng tôi là công dân của một nước đang phát triển, không phải là sinh vật lạ”, tôi tự cười… đúng đúng thật, hô hào vận động nhưng hình thức phạt không nghiêm minh, cán bộ công an vẫn vi phạm thì lòng tin của người dân vào hệ thông pháp luật nói chung và luật giao thông nói riêng còn hay không?

Giờ tan tầm ở Hà Nội

Giờ tan tầm ở Hà Nội

Lại nói thêm về quản lý đất đai, xã hội mà chúng ta hướng tới là một xã hội lý tưởng, nơi mà mọi con người đều có quyền bình đẳng, người giàu người nghèo đếu có chỗ đứng của mình và có những quyền lợi tối thiểu như ăn uống, y tế, bảo hiểm, các không gian vui chơi giải trí công cộng.v.v Nhưng tôi lại có cảm giác hình như những điều đó chưa diễn ra ở Việt Nam, khi mà những không gian cây xanh, không gian công cộng đang dần dần bị lấn chiếm để dành chỗ cho những dự án kinh tế béo bở, đem lại nguồn lợi nhuận lớn lao cho những người giàu (người nghèo được lợi gì?).

Hà Nội là một thành phố xanh và vẫn đang cần thêm rấtnhiều không gian vui chơi công cộng cho trẻ nhỏ (cái hầu như không có hoặc ít ) vậy mà thay vì làm thêm thì lá phổi của thành phố lại có người muốn chọc thủng. Tôi thấy buồn vì điều đó. Chỉ sợ hình ảnh một Hà Nội xanh bị mai một trong mắt bạn bè quốc tế và ngay cả trong mắt người Hà Nội.

Chúng ta còn quá ít không gian xanh cho các em bé - Ảnh: Sân chơi trẻ em tại Đức

Chúng ta còn quá ít không gian xanh cho các em bé - Ảnh: Sân chơi trẻ em tại Đức

Thiết nghĩ, không nên cho rằng vì nước mình còn nghèo nên mình phải làm như vậy. Quả thực qua nhiều việc xảy ra ở Việt Nam tôi thấy người dân mình còn có cái nhìn hạn hẹp về tương lai của đất nước, và đặc biệt là tương lai của thủ đô Hà Nội, trái tim của Việt Nam.

Tôi mong rằng Việt Nam mình sẽ có thêm nhiều chính sách mới đúng đắn hơn, thiết thực hơn cho con đường phát triển của Hà Nội, để Hà Nội vẫn giữ được hình ảnh, giữ được vẻ đẹp vốn có của mình, cũng như mạnh tay hơn trong các xử lý vi phạm, không nên giơ cao đánh khẽ, làm mất lòng tin của người dân, đưa ra những quy định cụ thể hơn về môi trường, như giờ đổ rác, các hình phạt khi đổ rác ra đường, quy hoạch thành phố với nhiều diện tích cây xanh, sân chơi cho trẻ nhỏ ở các khu đô thị mới, tăng cường lực lượng bảo vệ an ninh giao thông, xử lý triệt để các vi phạm như vượt đèn, chèn vạch, đỗ xe sai nơi quy định, cấm ô tô đi lại trong khu phố cổ vào giờ cao điểm và cấm đỗ xe trong khu phố cổ, làm thêm nhiều hệ thống đỗ xe ngầm trong lòng đất trên nền tảng các bãi xe ngầm  hiện tại v.v.
Còn còn rất nhiều vấn đề khác nữa nhưng trong khuôn khổ bài viết tôi không đề cập được hết. Rất mong nhận được sự phản hồi của mọi người.

Bạn đọc LH

“Cưỡi ngựa xem”…nhà mặt trời

(Bài này bác Hiệu Minh gửi tặng HNX. Xin chân thành cảm ơn bác.)

Triển lãm trên Mall

Triển lãm trên Mall

Ngày 11-10-2009, đưa bọn trẻ đi chơi, Blog HM ghi được hai sự kiện trên National Mall (Quảng trường Quốc gia, Washington DC): dân đồng tính biểu tình đòi…cưới và triển lãm nhà dùng năng lượng mặt trời.

Vì xếp hàng dài quá, không thể vào bên trong xem nội thất, và hai ông con lèo nhèo đòi đi ăn McDonald, nên Blog HM chỉ chụp được một số ảnh, gửi độc giả xem.

Thử tưởng tượng mình được sống trong một ngôi nhà không cần điện lưới thành phố. Điều đó có là ảo tưởng? Nếu bạn đến Washington DC vào dịp 9-18/10/2009, hãy đến National Mall để xem những ngôi nhà đó.

Triển lãm Solar Decathlon 2009 do Bộ Năng lượng Hoa Kỳ tổ chức có 20 ứng viên tham gia từ Tây Ban Nha, Đức và phần đông là chủ nhà. Những sinh viên xây dựng, kiến trúc, điện tử và năng lượng từ các trường đại học tham gia triển lãm này. Họ chính là những kỹ sư tương lai sau khi ra trường.

Triển lãm mang tính sinh viên nhưng vô cùng chuyên nghiệp. Nhà được thiết kế như thật và có thể sống trong đó với đầy đủ tiện nghi. Sau triển lãm, những ngôi nhà mẫu có thể được bán hoặc các công ty mua lại để quảng cáo.

Thăm mỗi ngôi nhà, bạn được chứng kiến việc tiết kiệm năng lượng được đưa vào trong cuộc sống hàng ngày như thế nào. Gọi là zero-energy house nghĩa là ngôi nhà dùng hoàn toàn năng lượng mặt trời cho sinh hoạt gia đình, dù những ngôi nhà này vẫn nối với mạng điện thành phố.

Triển lãm chứng minh rằng, với năng lượng mặt trời hay gió, người ta có thể sống với tiện nghi như dùng điện lưới công cộng. Quan trọng hơn cả, đó là ngôi nhà “xanh”, thân thiện với môi trường.

Nếu tương lai không còn dầu hỏa, than đá bị đào hết, không còn năng lượng nguyên tử, dòng sông cạn kiệt thì năng lượng mặt trời là cứu cánh cho nhân loại.

Về quê, thấy điện phập phù, giá điện đội lên trời sau những “chân gỗ”, nắng gió lại có thừa, ý tưởng xây một ngôi nhà như thế này lại giúp chúng ta tìm ra giải pháp ở giữa thế kỷ 21.

Muốn xem chi tiết, xin thăm trang web của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (http://www.solardecathlon.org/)

Cuối tuần sau sẽ công bố ai thắng. Có 10 tiêu chuẩn chấm điểm trong cuộc thi “Nhà mặt trời”

  • Architecture — 100 points
  • Market Viability — 100 points
  • Engineering — 100 points
  • Lighting Design — 75 points
  • Communications — 75 points
  • Comfort Zone — 100 points
  • Hot Water — 100 points
  • Appliances — 100 points
  • Home Entertainment — 100 points
  • Net Metering — 150 points

Bài và ảnh: Hiệu Minh. 11-10-2009

Khu phố nhà năng lượng mặt trời 1Khu phố trên Mall

Căn hộ hai phòngCăn hộ hai phòng

Hiện đạiHiện đại

Nhà quêNhà quê

Từ bang PennsylvaniaTừ bang Pennsylvania

Nhà từ nước ĐứcKiểu Đức

Nhà từ OhioTừ bang Ohio

Virginia TechVirginia Tech

Triễn lãm trên MallMột góc khác

Quảng trường rộng lớn, người như kiếnQuảng trường rộng lớn, người như kiến

Hờn rồi, đi ăn McDonald thôiMỏi chân rồi, đi ăn McDonald thôi