Có ai đi giữa lòng Hà Thành, chợt muốn hét lên kêu cứu?

Hà-nội Xanh thân mến,


Ba tôi người Huế, mẹ là con gái Hà-nội. Tôi sanh ra ở cố đô Huế nhưng lớn lên ở Sài-thành, giữa hai khoảng giai đoạn ấy là những mảnh ký ức mỏng tang của những năm đầu đời, khi nhà tôi ra Hà-nội ở (ắt để mẹ tôi ở gần bà ngoại, cũng vì công việc của ông thân tôi khi ấy). Những mảnh ghép mong manh mập mờ mùi hoa nhài nhà ngoại tôi ở Lý Thường Kiệt, có cái cầu thang gỗ mà tôi mỗi lần nhìn thấy lại rất sợ, vì thấy nó to to, tối tối…ang ác, có màu xanh của balcon sắt uốn như tấm ren tinh xảo trên mấy căn nhà thời Pháp.

Tôi mang máng nhớ những khi ba tôi cõng tôi lên vai tản bộ ra cái mà tôi gọi là “công viên con cóc” (ắt hẳn nhà tôi xưa phải gần đây lắm do trong kí ức của tôi, ba đã cõng tôi đi bộ suốt ra đến công viên). Trong những nhập nhằng hồi tưởng ấy, là đoạn đê đường Thanh Niên mà với một đứa trẻ như tôi khi ấy, là cả một cái đồi cỏ thoai thoải thênh thang, một bên là cỏ xanh và gió se se, phía bên kia là dãy tường ố vàng của dãy nhà to trông buồn, già và u uất.

Hà-nội của tôi còn là bát bún ốc nước trong vị thanh thanh nhẹ nhõm, quả cả muối đến rúm ró quăn queo mà đậm đà đến tận chân tóc, cốc đỗ đen không có cái ngọt hào sảng đến dư dật của chè miền Nam, mà thanh như tiếng, như người, như trời Hà-nội.


Về sau, khi lên concept cho bộ hình Hanoi Daily và viết bài thơ Nostalgia (lấy làm thớ lợ lắm cách bày tựa nạc mỡ của mình, nhưng tại thói quen chọn ngay từ đầu tiên đến trong đầu làm tựa, về sau được tòa báo sửa lại thành Chị Tôi, nghe giống tựa bài ca, nhưng thôi kệ!), tôi vẫn thắc thỏm nhắc nhớ lại hết những hình ảnh quá vãng ấy.
Ba tuổi, tôi lớn lên làm con gái Sài-gòn nhưng có cái biệt tài tùy người đối diện mà dùng giọng Bắc, giọng Nam bộ hay giọng Huế, cái nào cũng lơ lớ, lai lai, nhưng được cái về chốn nào nơi 3 thành phố lớn cũng dễ bề hòa hợp mà nhập gia.
Ấy nhưng lần nào cũng vậy, ra Bắc công tác cũng chỉ được dăm ba hôm, khi về vẫn nắc nỏm thòm thèm bởi nỗi chưa được ngụp lặn cho thỏa trong cái không khí vừa quen vừa lạ ấy, chưa có buổi rảnh rang mà tìm ghé qua coi thử chốn xưa liệu còn nhắc nhớ gì không những mảnh mỏng tang kí ức tôi ép kỹ trong tiềm thức thiếu thời. Hà-nội vẫn “sống” quá, trôi nhanh và ồn ào, không dừng lại cho tôi được ngắm kỹ đặng mỏi mòn tìm nét thân quen. Vậy nên, mỗi bận về, lòng lại càng đòi đoạn cơn hoài cố, nhớ lại càng nhớ thêm.
Rồi mãi cho đến về sau, được vời về làm cho một tạp chí tại Hà-nội, nhờ cái duyên may được ban biên tập cưng chiều trọng dụng, lại nhiều việc cậy nhờ nên có lắm dịp được lưu lại khá lâu, thậm chí có lần còn được mời cân nhắc chuyện chuyển hẳn ra Bắc để tiện cho công việc.


Nhớ lần chụp bộ ảnh Hanoi Daily, tôi tham lam với ước nguyện chả gì hơn là hối hả tom góp lại những nét còn nét mất, cậy nhờ kỹ thuật nhiếp ảnh tân kỳ, hòng mong lưu giữ lại cho kịp, kẻo nuối tiếc khi về sau mai một.
Ngoài chuyện đã kể ở dòng tâm sự lần trước với Hà-nội Xanh, một kỷ niệm không quên của chuyến làm ảnh lần ấy là chuyện về chiếc áo cánh. Thương tiếc cái duyên nền nã, kín đáo của chiếc áo cánh bằng phin nõn mà mẹ tôi kể lại rằng bà ngoại vẫn khâu tay cho các con gái. Vậy mà giữa lòng Hà-nội, tôi mất trắng một ngày ròng mải miết tìm nơi mua chiếc áo cánh phin nõn. Đến được địa chỉ có người tốt bụng mách cho thì đã tự khi nào là cửa tiệm bán đồ chơi Tàu cho nít nhỏ. Cùng đường, hỏi liều bà chủ nhà, nghe từ “áo cánh”, bà “scan” tôi từ đầu dưới chân như nhìn một con nhỏ hoặc là “ở bển mới về, trển mới xuống” hay “ở dưới mới lên”, hoặc tệ hơn là “ở trỏng (nhà thương) mới ra”. Tôi cảm ơn (?) và đi ra sau lời mắng “Ăn mặc như dân Sài-gòn mà hỏi lạ thế?”
Chuyện thứ hai là việc quyết định về kiểu tóc. Tôi khăng khăng muốn được nhìn lại cái gáy cong, cái khóe tai trang nhã sau nét tóc vấn trần kiểu cách ngày xưa, nhưng không một hair stylist nào của Hà-nội làm tôi hài lòng. Chỉ đến buổi sáng cuối cùng, may mắn cậy được người chuyên hóa trang của hãng phim đến làm tóc cho cô minh tinh Minh-Châu, tôi đành phải ngậm ngùi chấp nhận.


Dự tính chuyển đổi phương án tóc sang lối bánh bẻ. Lại hàng chục cú điện thoại, những chuyến đi tận mọi ngõ ngách Hà-thành, được cái được tòa soạn cưng chiều nên tôi huy động mọi anh em trong tòa soạn cùng tham gia vào cuộc “truy tìm hiện vật” rầm rộ và quy mô. Nhưng mọi cố gắng đều đã không tìm ra được cho tôi một chiếc cặp ba lá. Chỉ một chiếc cặp ba lá.


Than ôi Tràng-an thanh tú trong tôi, giờ phải chăng chỉ còn là hiện vật, là lớp hóa trang giả hiệu vụng về, là giả cách ngô nghê mất gốc?


Tôi ra về với một nỗi sợ, mỏng tang như những ký ức thiếu thời của mình vậy, rằng đã có một điều gì đó, nhỏ thôi, đã mất đi trước khi tôi kịp sờ tay vào, được ướm thử lên người cái cảm giác “hè thì mát, đông lại ấm áp” như mẹ tôi từng kể. Một điều gì đó, nhỏ thôi, như bàn tay bà tôi thoăn thoắt vấn lượt tóc nuột nà quanh đầu, nửa dung dị nửa trang đài. Hay thậm chí chỉ mấy lá nhôm lá thép kẹp lấy mái tóc đàn bà con gái cho chân phương kẻ chỉ…

Tôi muộn rồi chăng?

Vồ vập ôm vào lòng, những muốn biến thành của riêng để ấp yêu bảo vệ, tôi đặt để vào đấy hình ảnh vườn hoa con cóc, cái mũ cối bộ đội, nét tóc bánh bẻ, vấn trần duyên dáng ngày xưa, cái phối màu ố của tường vàng và xanh xỉn của balcon sắt, cái mùi giấy của hiệu sách cũ ọp ẹp thiếu sáng, cả cái huy hoàng quá lứa của một Hà-nội đang mất dần, loãng dần, ô tạp dần. Tôi thiết tha níu giữ trong ngậm ngùi thực tế của thời gian và thời cuộc.

Có ai đi giữa lòng kinh đô văn hiến, ngậm ngùi nhìn một tòa lầu chết trong một nhan sắc đã từng hoàng kim nay hoang phế đến rợn người?

Có ai đi giữa lòng Hà-thành, đã bao giờ chợt muốn thắp một nén nhang cho một ngôi cổ tự?

Có ai đi giữa lòng Hà-thành, chợt muốn hét lên kêu cứu?


Hoa Nhài Đen

Advertisements

5 phản hồi to “Có ai đi giữa lòng Hà Thành, chợt muốn hét lên kêu cứu?”

  1. sodua Says:

    Tôi cũng là người xa miền Bắc từ sau 1975. Tháng 09 vừa rồi có dịp ra Hà Nội, không còn nhận ra những gì của Hà nội xưa trong ký ức. Kẹt xe, bụi, và rác là những thứ ấn tượng nhất ở Hà nội ngày nay. Những phố cổ với nhà cửa cũ kỹ, lô nhô chắp vá. Còn người Tràng an ư : lạnh lùng, thô lỗ, ăn nói cộc lốc…Tóm lại là tôi bay sớm chỉ sau 3 ngày ở thủ đô.

  2. Sói con Says:

    Đúng là Hà thành ngày nay có nhiều thứ cần kêu cứu thật nhưng nếu chỉ kêu cứu vì cái cặp tóc ba lá, vì cái áo cánh hay vì cái búi tóc thì quả là tác giả đang hoang tưởng một cách cùng cực.

    Sao không đi hỏi cái bút lông, cái chõng tre, cái nỏ thần AN Dương Vương luôn đi cho nó đủ cổ.

    Cuộc sống là thế, luôn vận động, phát triển và tuân theo những quy luật hết sức khách quan. Bạn có thể hoài niệm về một HN xưa nhưng xin đừng bắt chúng tôi phải chạy bộ, phải đạp xe đạp 10 km lên bờ hồ ăn kem hay giặt quần áo bằng bánh xà phòng 72%…

    Xin ai đó đừng hét lên kêu cứu vì sẽ có hàng triệu người khác hét lên phản đối đó.

  3. chuong gio Says:

    Đó chỉ là một sự hồi tưởng lại những điều tốt đẹp nhất của tuổi thơ tác giả thôi. Thiết nghĩ ai cũng có những điều thiêng liêng nhất định giữ riêng cho mình và muốn một lần được sống lại với những kí ức đẹp đẽ đó. Điều đó cũng không có gì là sai. Khi nào bạn còn khao khát được một lần tắm trong kí ức tuổi thơ nghĩa là bạn có một tuổi thơ thật tuyệt. Đó là điều tuyệt vời nhất của mỗi chúng ta, không ai có quyền tước bỏ. Đúng là Hà Nội bây giờ không còn yên bình được như xưa nữa. Nhưng nó vẫn mang trong mình một vẻ yên bình vốn có của nó.
    Về vấn đề người Tràng An thô lỗ, ăn nói cộc lộc … tôi nghĩ chắc bạn sodua gặp không đúng người hoặc là gặp một người trong một hoàn cảnh không đúng – hoàn cảnh không đúng tôi muốn nói ở đây là người bạn gặp trước kia cũng đã từng thân thiện, giúp đỡ mọi người nhưng rồi sự giúp đỡ đó không được đáp lại bằng thái độ đúng đắn… nên người đó bây giờ không nhiệt tình như con người vốn có của mình nữa. Đó có thể là cái lạnh lùng mà bạn sodua nói chăng?
    Tôi đồng ý là HN cần phải phát triển và phát triển hơn nữa. Nên cũng không nên mong muốn HN mãi mãi cổ xưa và yên bình do không có nhiều xe cộ như xưa mãi được. Nhưng HN vẫn nên giữ lại cho mình chút riêng để khi nói đến HN ai cũng biết đến. Điều này như là một đặc trưng của HN vậy.Như 36 phố phường HN chẳng hạn?

  4. xuantruonghnx Says:

    Chị thương mến,

    Chỉ những ai gắn bó với Hà Nội, yêu mảnh đất này và những gì thực sự thuộc về nó, mới hiểu và đồng cảm được với những gì mình nghĩ, chị ạ. Người sống ở Hà Nội bây giờ, phần vì yêu mảnh đất quê hương, phần vì ít biết đến một Tràng An cổ kính, lịch lãm trong quá khứ, phần vì không mấy khi đi đây đi đó, xem cách người ta vừa xây dựng bảo tồn vốn quý, phần vì bảo thủ, phần vì vô tâm mà ít ai chịu nghe điều nghịch nhĩ.

    Những đồ vật kia dẫu chỉ là vật dụng cá nhân nhỏ bé, nhưng chúng đâu chỉ gắn với kỉ niệm của một con người mà còn là hoài niệm về một thời đại vàng son của đất kinh kì. Người ta vẫn có thể có tắm nước thơm, xây nhà lầu, đi xe hơi, ngồi tàu điện ngầm mà vẫn giữ được hồn cốt của đất Thăng Long, phải không chị?

    Mấy người bạn em nói, áo phin nõn vẫn còn được bán ở Hà Thành Boutique trên Tạ Hiện, hoặc nhiều hiệu may nhỏ vẫn nhận làm. Cặp ba lá thì “góc chợ nào cũng có”. Có người mách rằng có cô bán hàng xén đứng tuổi trong chợ Khâm Thiên vẫn bán cặp tóc và có thể tìm thấy áo phin nõn nữa. Chị có người thân hay bè bạn ở Hà Nội không? Hiện em không ở nhà, nhưng có cô bạn gái sẵn lòng tặng cặp ba lá nếu mình không tìm thấy, chị ạ.

    Chị thử cậy người quen xem sao, nếu không có kết quả thì nhắn cho em nhé.

    Em

  5. Hoa Nhài Đen Says:

    Sói con thân mến,
    Nào đâu vì ba món đồ vặt vãnh ấy mà có kẻ bày chuyện dông dài làm rườm mắt người đọc. Thương đây, xót đây ấy là thương cho người nay, xót cho chốn cũ. Cảm giác ấy cũng là chuyện thường tình.
    Có lẽ mấy bạn trẻ về sau, may mắn được sống trong lòng Hà Nội mà không bao giờ phải thấy thèm Hà Nội đến quay quắt để biết cái chưng hửng quay về dạo chợ sắm hàng Tàu, hay nhìn hiện tượng “xâm thực” đang hủy hoại những tòa kiến trúc, hoặc chỉ một ngôi lầu – mà đối với người này chỉ là thuần túy cái sự ở, sự chui, mà với người kia là cả một niềm kiêu hãnh vàng son của Hà Nội.
    Xót chứ, kêu cứu chứ, nếu còn nuôi cho mình một chút nhạy cảm, để xót xa “hòn ngọc Viễn Đông” ngày xưa đang cựa mình trong cơn “tiên tiến” mà thành một bản sao tệ lậu thô thiển của Bangkok. Nhìn vào đó, nhìn vào Hà-nội, nhìn lại “nền văn minh Tràng-an”, dẫu không phải người Việt mà biết chuyện, lòng nào chẳng xót.
    Văn minh ra, năng động lên, ấy là cái đáng mừng. Có nhiều xe máy là đáng mừng, mừng vì nó nhanh hơn xe đạp. Nhưng đừng bởi nhanh mà vội. Ấy lại quẩn quanh cái sự xe pháo, sực nhớ ra cái bản chất của sự tiến bộ như cái hình kim tự tháp, một khi khắc phục được cái tầng nhu cầu về vận tốc vừa nhanh vừa tiện, sau đó là về kiểu dáng phải đẹp phải to, tên tuổi bổn hãng phải dữ dằn oai vệ,…rồi mới đến cái tầng nhu cầu cao hơn của tháp văn minh tiến bộ khiến người ta công khó phát minh ra những giải pháp cho năng lượng sạch. Vậy mới hay, tốn đôi mươi năm hay cả đôi mươi thập niên để quay về tìm lại cái ban đầu, chỉ là với một ý thức tiến bộ hơn thôi, sau khi đã kinh qua với văn minh tốc độ, là thế.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: