Đi tìm một thế giới diệu kì đang biến mất

Nguyễn Vũ Lam

“Ba ơi, ba có biết chỗ nào có đất để chơi không nhỉ?” Câu hỏi ngây thơ vô tình gợi lại trong tôi nỗi nhớ da diết những trò chơi thời thơ ấu. Những buổi trưa, tôi vẫn lén trốn bố mẹ để cùng đám bạn chơi những trò chơi nặn bằng đất sét.

Tôi không thể nhớ tôi đã trốn bố mẹ bao nhiêu lần để chạy theo tiếng gọi của đám bạn cùng xóm. Những buổi trưa thấp thỏm chờ bố mẹ ngủ say, tôi lại rón rén lách người qua khe hở hờ của cánh cửa rồi nhanh chóng lao đi như sợ bị ai đó kéo giựt lại. Quê tôi nghèo, một xóm nhỏ ven đê, những lũy tre xanh luôn rủ bóng, những cái ao nhỏ quanh xóm là nơi đám bạn và tôi thích chơi nhất. Chính những nơi ấy, trong mắt bao người lớn chẳng có ý nghĩa gì, đã trở thành thế giới kỳ diệu của những đứa trẻ. Những nơi ấy đã dựng lên những vẻ đẹp của tâm hồn tuổi thơ.

Bờ ao, ở nơi ấy, tôi và các bạn có thể lấy được thứ đất vừa dẻo vừa quánh, thứ đất mà chúng tôi vẫn thường gọi là đất sét. Loại đất này để nặn pháo nổ thì tuyệt vời, nó dẻo chứ không bở bục hay nhão nhoét như loại đất bùn hay đất cát. Nếu đất càng dẻo, được nhào nặn càng kỹ thì tiếng pháo nổ càng giòn hơn, tôi đã rút ra được kinh nghiệm sau mấy lần bị thua chúng bạn.

Mỗi đứa một nắm đất to bằng hai vốc tay, tự chọn cho mình một chỗ bắt đầu vê vê nặn nặn chuẩn bị cho cuộc thi thố tài năng. Những nắm đất ban đầu còn nguyên khối không có hình thù, dần dần nó được vê tròn lại như hòn bi ve, rồi lại dài dài như con giun đất khoanh tròn lại với nhau. Sau đó,chúng tôi khéo léo miết phần đáy cho thật mỏng ở giữa nhưng không được thủng, vì nếu thủng thì pháo sẽ không được tính, còn nếu dày quá thì có thể pháo sẽ bị xịt (không nổ được) hoặc nổ bé.

Một cuộc thi nặn pháo. Ảnh: Baodatviet
Một cuộc thi nặn pháo. Ảnh: Baodatviet

Sau khi nặn xong, tất cả để pháo lên bàn tay, khi nào có đứa hô “pháo nổ, pháo nang cả làng nghe tiếng” thì tất cả cùng giơ tay cao và đập thật mạnh xuống đất. Một tiếng nổ đồng thanh khiến chúng tôi rất thích thú, tất cả xúm đầu lại xem của đứa nào bị thủng phần đáy to hơn thì đứa ấy giành phần thắng, đứa nào thua cuộc thì phải lấy đất ở pháo của mình đền đủ vừa chỗ thủng cho đứa thắng. Sau mấy lần bị thua, tay nghề pháo nổ của tôi đã nâng lên đáng kể, chỉ cần thấy tôi giơ tay chuẩn bị đập pháo xuống đất thì tất cả con mắt của bọn chúng đều đổ dồn về phía tôi.

Tiếng nổ giòn giã cộng với những mảnh vụn bắn ra tung tóe khiến chúng vô cùng kinh ngạc. Mỗi lần như vậy, tôi lại hả hê nhận những lời tán dương của đám bạn, nhưng cũng có đứa tỏ ra ganh tị. Chúng tôi vẫn thường gọi đó là trò “pháo nổ, pháo nang”, trò chơi mà dễ đến hơn hai mươi năm qua tôi vẫn cất công tìm kiếm.

Trong xóm tôi đang ở cũng có đến cả chục đứa trẻ lớn nhỏ từ 2 đến 10 tuổi, hàng ngày tôi vẫn được chứng kiến chúng chơi những trò chơi đánh đấm như trong những bộ phim kiếm hiệp. Một nhóm khoảng năm, sáu đứa con trai được chia làm hai phe. Sau tiếng hò hét, chúng bắt đầu lao vào nhau, có đứa giả vờ bị thua thì nằm giãy giãy cái chân trên nền sân gạch, đứa thắng thì khua tay, khua chân cười ha hả.

Đám con gái lớn hơn thì thích chơi trò đóng giả làm công chúa, nhưng là công chúa trong những bộ phim truyện thời hiện đại như “Hoàn Châu cách cách”, hay giả làm những nhân vật trong phim tình cảm Hàn Quốc. Từ đầu đến cuối, tôi không nhìn thấy một hình ảnh nào của những nàng công chúa thảo hiền như trong những câu chuyện cổ tích mà bà nội vẫn kể cho tôi nghe. Tôi cũng không thể tìm thấy hình ảnh của những chàng hoàng tử nhân từ trong những trò chơi đánh đấm của đám trẻ con trai.

Nếu không là những trò chơi đó thì lại là những thứ đồ chơi đắt tiền với đủ hình thù màu sắc, như siêu nhân hay xếp hình; cũng có khi là cả những thanh kiếm, những khẩu súng bằng nhựa to gần bằng súng thật. Cũng chẳng biết là đồ của ta hay Tàu, người ta cứ mua về cho con chơi miễn là chúng thích chứ đâu có cần để ý xem nó có lợi hay có hại gì. Người ta cũng đâu có cần quan tâm đồ chơi đó có ảnh hưởng đến tính cách chúng như thế nào.

Chúng bày ra đủ trò bắt chước như trong phim, nhưng tuyệt nhiên tôi không nhìn thấy chúng chơi những trò chơi dân gian mà ngày xưa chúng tôi vẫn thường chơi, những trò đánh bi, đánh đáo và càng không có một biểu hiện nào chứng minh sự tồn tại của trò chơi “pháo nổ…” của tôi ngày nhỏ.

Tôi tự hỏi có phải chúng không còn thích những trò chơi dân gian nữa hay chúng không còn những sân chơi như tuổi thơ tôi đã có? Một lô đất không quá rộng,  với tổng diện tích 5 – 6 trăm m2, nếu ở thành phố có thể nó đã là điểm ngắm của một ngôi biệt thự lý tưởng với số tiền hàng chục tỉ đồng. Thế nhưng, cậu con trai 3 tuổi của tôi lại loanh quanh không thể tìm cho mình chỗ nào có đất để chơi, cái trò ôtô tải trở đất mà nó vẫn yêu thích, tất cả đều là những ý tưởng đã được quy hoạch, đổ bê tông kín mít.

Tôi nhớ ngày trước, từ nhà ra đến cổng đâu đâu cũng được coi là sân chơi của đám trẻ nhỏ trong xóm. Chúng tôi có thể yên tâm chơi bất kể là nơi nào, từ trong các ngõ ngách đến những bãi đất trống cỏ mọc um tùm. Được thoải mái chơi những trò chơi chúng tôi thích mà không phải nơm nớp lo lắng tiếng quát mắng vì những tiếng cười đùa của chúng tôi làm đau đầu bà hàng xóm. Hay những phen hú vía, vì sợ hãi những tiếng còi inh ỏi của xe cộ, tiếng phanh gấp kêu lên ken két của những chiếc xe điên dại muốn chơi trò đua tốc độ.

Những sân chơi, những trò chơi dân gian đã đưa những đứa trẻ hòa vào thiên nhiên rộng lớn và chứa đầy bí ẩn. . Ảnh: Bansacvietnam.ogr
Những sân chơi, những trò chơi dân gian đã đưa những đứa trẻ hòa vào thiên nhiên rộng lớn và chứa đầy bí ẩn. . Ảnh: Bansacvietnam.ogr

Có lẽ vì thế mà tường rào, nóc cổng hay cái cột điện lại chính là những chỗ chơi đắc địa đối với bọn chúng. Nhìn những đứa trẻ leo trèo, trườn bò trên những bờ tường xây con kiến mà tôi thấy thương cho chúng, những đứa trẻ thiếu chỗ chơi. Chúng sẵn sàng biến bất cứ chỗ nào làm sân chơi mà không cần quan tâm xem nó có nguy hiểm hay không. Chỉ cần được chơi, có chỗ để chơi thì đó là sân chơi rồi.

Đứa nào gia đình khá giả có điều kiện một tí, ngày cuối tuần, muốn được bố mẹ cho đi đến các khu vui chơi của trẻ em ở Thủ đô thì cũng phải mất nửa ngày đường mới ra được tới nơi. Ngó qua ngó lại những con vật mà chúng chưa được nhìn thấy bao giờ, rồi những trò chơi mà chúng chỉ mới được nhìn thấy trên ti vi nhưng tất cả cũng chỉ diễn ra chóng vánh rồi lại phải vội vàng ra về. Có khi về tới nhà, chúng cũng chẳng thể nhớ nổi mặt và tên của một vài con thú, hay có nhiều trò chơi mà chúng cũng chẳng biết gọi tên nó là gì.

Những sân chơi ngày càng bị thu hẹp, những trò chơi dân gian đang biến mất dần trong ký ức tuổi thơ của mỗi đứa trẻ.

Thật khó để tìm lại những cái ao, cái hồ nước trong veo mà những cô gái quê tuổi 18, đôi mươi vẫn thường soi gương làm dáng; những bờ ao chúng tôi vẫn hì hụi cậy từng nắm đất. Có chăng chỉ còn một vài cái ao nhỏ xíu sót lại thì đã được bê tông hóa bao bọc, nước chuyển màu xanh đen bốc lên một thứ mùi hăng hắc rất khó chịu, một vài con cá chết nổi dạt vào vệ ao.

Tôi cũng không thể tìm cho mình một chỗ căng mồm thổi phù phù những cái lá tre, lá gáo để khi nổ pháo không lo bị lá dính vào. Rồi cả những chỗ tôi vẫn quỳ gối để vẽ những vòng tròn, hay những ô vuông, hình chữ nhật trong trò bắn bi, ô ăn quan… nay cũng không còn.

Hình ảnh những buổi tối mất điện chúng tôi lại vây quanh nghe bà kể chuyện cổ tích giờ đã trở nên quá xa lạ với đám trẻ. Ảnh: Xomnhiepanh
Hình ảnh những buổi tối mất điện chúng tôi lại vây quanh nghe bà kể chuyện cổ tích giờ đã trở nên quá xa lạ với đám trẻ. Ảnh: Xomnhiepanh

Hình ảnh cậu con trai nhỏ cầm ô tô tải đi tìm đất có phải chính là hình ảnh của tôi khi tôi đang cố tìm kiếm những sân chơi với những trò chơi dân gian đã lớn lên cùng tuổi thơ tôi? Không phải cậu con trai tôi đi tìm một trò chơi mà nó đi tìm thế giới tuổi thơ của nó. Những trò chơi dân gian đã đưa những đứa trẻ hòa vào thiên nhiên rộng lớn và chứa đầy bí ẩn. Nơi ấy, những đứa trẻ đã thực hiện những chuyến đi không thể nào quên được trong thế giới rộng lớn và diệu kỳ. Và từ thế giới kỳ diệu ấy, những đôi cánh lộng lẫy của tâm hồn bắt đầu khẽ đập, những ước mơ trong sáng và kỳ vĩ bắt đầu sinh ra… và cuộc sống chầm chậm mở ra những chân trời. Nhưng điều kỳ diệu đó chính là nguồn năng lượng vô tận cho mỗi con người trong cuộc hành trình đi đến bến bờ của một hạnh phúc đích thực.

(VNN)

haiz21

Advertisements

2 phản hồi to “Đi tìm một thế giới diệu kì đang biến mất”

  1. phufast8 Says:

    Bài rất hay! Đúng làm một thời niên thiếu mình cũng đã từng trải qua những trò chơi này, giờ nghĩ lại vẫn thấy thích.
    Mời các bạn ghé thăm blog của tôi:
    http://phufast8.wordpress.com/

  2. Dạ Hương Says:

    Phải chăng nhiều người trong chúng ta, như tôi cũng như tác giả Vũ Lam, có chiều hướng lãng mạn hóa quá khứ? Ngày nay giữa sự no đủ về vật chất, chúng ta không ngừng hoài niệm về một tuổi thơ nghèo khó nhưng đầy niềm vui, thiếu thốn đủ mọi bề nhưng giàu tình cảm. Nếu phải kể lại hồi nhỏ tôi có những đồ chơi gì là đáng kể, có lẽ không hết nổi số ngón trên một bàn tay. Cũng như Vũ Lam, bọn trẻ chúng tôi dù là lớn lên trong thành phố vẫn có thể mê mẩn hàng ngày trời với trâu lá đa, thổi cơm ‘đồ hàng’ mà gạo là hoa khế, rau là lá khế xắt ra đắng đắng, thơm thơm. Mài quần đến bóng mòn những chạc thấp gần gốc cây xà cừ già trong một vườn hoa nhỏ giờ đã bị phá để làm bốt điện. Buổi tối đúng là thường đặc như đêm nhưng đầy ắp tiếng cười từ những trò chơi bóng tay — làm các hình con thú, hình người bằng tay, thậm chí kể chuyện, diễn kịch bằng tay — cứ rúc rích như thế đến khuya.

    Nhưng liệu có hẳn bọn trẻ bây giờ tù túng hơn chúng ta ngày trước, khi bị giam trong những căn hộ trên tầng cao, những sân chơi lát xi-măng, bị bó buộc bởi không gian đô thị ô nhiễm, ồn ào và nguy hiểm? Cũng có thể. Có lẽ phần nào chúng tìm thấy lối thoát trong các online games, nơi không gian là vô tận, trí tưởng tượng là vô cùng, bạn chơi cũng vô hình, từ khắp nơi trên thế giới và đủ loại danh tính có thể tưởng tượng ra trên thế giới?

    Tôi vừa giở xem một album trên FB về một lễ sinh nhật của một cậu bé chừng 5-6 tuổi, một sinh nhật hoành tránh có tổ chức nhất cho một đứa trẻ mà tôi từng biết: khoảng gần chục gia đình tập hợp nhau lại vui chơi ngoài trời, làm thịt nướng, ăn uống trên bãi cỏ sau nhà, rồi vui chơi trong nhà. Thậm chí các mẹ và các bé đều mặc đồng phục, có thể là đồng phục của một hội, hoặc nhóm gia đình. Phông nền là một khu biệt thự trung lưu lớp trên ở đâu đó. Cháu bé được mừng sinh nhật dường như không có biểu hiện gì sướng vui đặc biệt, cũng có thể một phần vì cháu … mặc đồng phục như các bạn khác. Có lẽ ấn tượng nhất với cháu là hai món quà siêu nhân cháu được tặng…

    Liệu cháu sướng vui hơn, hay là tôi đã từng sướng vui hơn khi Mẹ tôi tự làm chiếc bánh mấy tầng đầu tiên, bằng một thứ bột mì cũ và rất nhiều phụ gia tự chế, trong ngày sinh nhật lần đầu được mời các bạn đến của tôi? Quà sinh nhật chẳng có gì ngoài những tấm bưu thiếp tự làm, những bức tranh tự vẽ, nhưng cũng đều gói ghém trang hoàng xinh xắn, và những dòng lưu bút vừa ngây ngô, vừa chân thành, nhưng cũng vừa khuôn sáo…

    Tôi không nghĩ là trẻ con giờ đây khổ hơn chúng ta hoặc sướng hơn chúng ta thời trước. Sướng khổ mỗi thời mỗi khác. Thước đo và khung tham chiếu cũng phải đổi theo. Thiếu không khí trong lành, thiếu đất và cây, có thể đưa các cháu về quê chơi. Nhưng có lẽ sự gần gũi giữa các thế hệ, cảnh ông cháu, bà cháu quây quần kể chuyện hàng ngày là khó có thể thay thế được, vì khi các cháu ngồi ôm vi tính hàng giờ, ông bà chỉ có thể ngồi đâu đó đọc báo, hoặc cũng ôm một màn hình khác là cái ti vi. Nhưng ai đó có thể tranh luận, bọn trẻ lại được ôm ấp vỗ về trong một cộng đồng khác, một cộng đồng ảo toàn cầu vượt sức tưởng tượng của ông bà, của chính chúng ta lúc ta còn bằng tuổi các con.

    Sướng khổ thiếu đủ là tùy vào thước đo từng trải nghiệm. Chỉ có trí tưởng tượng của trẻ là vô hạn, và nỗi hoài niệm tuổi thơ của người lớn cũng thật là vô cùng.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: