Chùm ảnh: Ông Táo về trời, hồ Hà Nội lại ngập rác

Hôm nay 23 tháng Chạp, là ngày tiễn ông Công, ông Táo về Trời. Ngoài những con cá chép có ý nghĩa làm phương tiện đi lại cho ông Công, ông Táo được thả xuống sông, hồ Hà Nội thì những nơi này lại phải gánh thêm rất nhiều rác rưởi.

Túi nilon, tro vàng mã, chân nhang… cùng theo xuống hồ. Ngay cả cá chép vừa được người dân thả xuống nước cũng không thể sống sót vì nước ô nhiễm, trắng bụng nổi lềnh phềnh trên mặt hồ.

Dưới đây là một số hình ảnh ghi lại tại một số hồ của Hà Nội:

a
Cá vừa thả xuống đã… phơi bụng
a
Chân nhang cũng ra hồ.
a
Hồ Giảng Võ cũng chung số phận.
a
Hồ Thiền Quang…
a
Hồ Hoàng Cầu…
a
… đến hồ Thủ Lệ đều  “bội thực” rác.
a
Rác dạt vào bờ Hồ Tây.
a
Những con cá chép này không bơi đi được vì bị mắc phải tro bát hương.
a
Tại Cầu Diễn
a
Ngao ngán ý thức của người dân.

Theo Bee.net

Cái giá phải trả cho hy sinh môi trường

Sau một thời kỳ phát triển, doanh nghiệp Việt Nam đã tiến những bước dài trong phát triển nội lực, họ đã đủ sức để đi qua giai đoạn khủng hoảng kinh tế và sẵn sàng nắm bắt những cơ hội mới trong năm 2010 khi thị trường hồi phục. Tuy nhiên, sự phát triển về quy mô và sự thâm dụng tài nguyên đã để lại gánh nặng môi trường, mà không dễ dàng giải quyết một sớm một chiều. Chạy theo tăng trưởng, bất chấp các thủ tục bảo vệ môi trường, xả nước bẩn ra sông rạch… đang là nguyên nhân chính bức tử các dòng sông, gây ô nhiễm trầm trọng môi trường sống hiện nay.

Đừng biến Việt Nam thành bãi rác công nghiệp

Núi nix phế thải của Hyundai – Vinashin ở thôn Mỹ Á, xã Ninh Thuỷ (tháng 8.2005). Ảnh: Lan Trang

Ông Lê Như Ái, giám đốc công ty nước uống tinh khiết Sapuwa, bức xúc: “Nhà nước cần mạnh tay hơn nữa về bảo vệ môi trường, không thể phát triển kinh tế bằng mọi giá được. Đừng quá hào hứng với những con số đầu tư, chạy theo chỉ số GDP, chạy theo thành tích, biến Việt Nam thành “bãi rác công nghiệp” của các nước tiên tiến”.

Theo ông Ái, công nghệ sản xuất lạc hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. Ai cũng biết thế, nhưng do luật còn có kẽ hở, nên không ít nhà đầu tư nước ngoài đã lợi dụng để đổ vào Việt Nam hàng loạt những dây chuyền công nghệ đã lỗi thời, với thiên hình vạn trạng những “chiêu” lừa, như dán lại nhãn mác để “qua mặt” quy định. Đó là chưa kể một số nhà đầu tư trong nước còn tiếp tay cho nhà đầu tư nước ngoài trong việc phá hoại môi trường. “Rất nhiều doanh nghiệp vi phạm luật bảo vệ môi trường, chỉ có bị lộ hay chưa bị lộ mà thôi”, ông Ái kết luận.

Giám đốc công ty Le & Associates và Motibee bà Phan Thị Mỹ Lệ cho rằng doanh nghiệp nước ngoài dù ý thức rất rõ về luật, nhưng nếu ta chủ quan, họ vẫn làm bậy như thường. Với cộng đồng doanh nghiệp trong nước, ý thức bảo vệ môi trường thường mới chỉ là đối phó. Đối phó để xuất khẩu được hàng, đối phó để qua mặt thanh tra…

“Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững phải liên kết chặt chẽ với nhau. Trong khi đó, hiện tại ý thức bảo vệ môi trường của doanh nhân Việt Nam còn thấp, đa số chạy theo lợi nhuận”, bà Lệ nói. Vẫn theo bà Lệ, sự kiện Vedan là một ví dụ cho thấy pháp luật còn quá lỏng lẻo. Hành vi gây ô nhiễm môi trường của Việt Thắng cũng phải xử lý thật nghiêm mới có tác dụng răn đe.

Ông Đoàn Đình Quốc, tổng giám đốc DQ corp, ưu tư: “Thực sự chúng ta đã và đang đánh đổi. Nhiều thành tựu của các công ty thu được từ sự hy sinh môi trường thiên nhiên và cuộc sống của người dân. Chân thành mà nói, chính cả bản thân tôi, đôi lúc vẫn chưa thực sự đặt việc bảo vệ môi trường đúng với yêu cầu xứng đáng của nó trong chiến lược phát triển kinh doanh nói chung”.

Xử phạt quá nhẹ, doanh nghiệp coi thường

Số lượng doanh nghiệp không chấp hành quy định bảo vệ môi trường đang tăng lên đến mức lo ngại. Trong khi đó, các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm lại gặp nhiều khó khăn.
Ông Phạm Xuân Trường, giám đốc Creations tâm sự: “Cha tôi qua đời vì bệnh ung thư, nên tôi thấm thía hơn ai hết nỗi đau khi nhìn các dòng sông đang chết. Thế nhưng vẫn có ít doanh nghiệp thực sự đầu tư nghiêm túc cho xử lý nước thải, đa số là lách luật để giảm chi phí. Nếu pháp luật có hình thức chế tài mạnh hơn, công minh hơn, dẫn đến phá sản doanh nghiệp, mới có thể ngăn ngừa được tình trạng gây ô nhiễm”. Ngoài ra, ông Trường cho rằng, cần có cơ chế để chống tham nhũng, có thưởng phạt xứng đáng cho người phát hiện và bảo vệ họ, vì bộ máy công quyền không thể kiểm soát hết được.

“Hầu hết mức xử phạt đều chưa hợp lý, tạo nên nhiều tiền lệ xấu, khiến doanh nghiệp coi thường, vi phạm lặp lại trở thành phổ biến”, ông Đoàn Đình Quốc phân tích. Ở nhiều quốc gia, đôi khi chỉ vì một vi phạm nhỏ, doanh nghiệp phải trả giá rất lớn, nhất là niềm tin của người tiêu dùng. Còn ở ta, rất nhiều doanh nghiệp gây hậu quả rất lớn với môi trường nhưng chỉ bị xử phạt kiểu hình thức, rồi đâu lại vào đấy.

Cái giá phải trả

Do đầu tư ban đầu chưa hợp quy chuẩn, nên khi vi phạm, nhiều doanh nghiệp lúng túng trong việc thay đổi kỹ thuật. Ông Trần Hữu Chinh, tổng giám đốc công ty Fideco, nói: “Để luật được thực thi, Nhà nước cần phải kiểm soát gắt gao những nhà đầu tư khu công nghiệp trong phương án báo cáo về phát triển và tác động môi trường trước khi phê chuẩn”.

Tại Fideco, theo ông Chinh, đã từng phải sửa lại hoàn toàn hệ thống xử lý nước thải của nhà máy đông lạnh Hải Việt ở Vũng Tàu khi bị cảnh báo. Cụ thể là ngưng mấy tháng sản xuất để xây thêm một bể chứa tập trung, xử lý hết chất độc hại trước khi xả ra ngoài. Đến nay, đầu ra của nước thải từ Hải Việt đã đạt chuẩn loại A.

“Các sở, ban ngành địa phương phải hết sức gương mẫu trong việc giám sát, kiểm tra, có biện pháp mạnh mẽ, rút giấy phép kinh doanh, chứ không để tình trạng vi phạm kéo dài”, ông Chinh đề nghị.

Là người gắn bó với ngành công nghiệp nặng, từng ngày nhìn thấy dòng sông Thị Vải đang hồi sinh khi Vedan ngưng xả chất độc hại, ông Đỗ Duy Thái, tổng giám đốc công ty Thép Việt đặt vấn đề: “Tại sao suốt mười năm qua Vedan qua mặt được pháp luật?”. Theo ông Thái, vấn đề lớn nhất cần thay đổi không phải tìm ra doanh nghiệp nào vi phạm, mà phải tìm ra ai đã đứng đằng sau, bảo kê cho việc đó. Tại Thép Việt, chúng tôi đã chọn công nghệ bảo vệ môi trường của châu Âu, nên nước được hoàn nguyên. “Ý thức về môi trường là nền tảng đúng để doanh nghiệp phát triển. Bản thân tôi đã nói với cả nhà là đừng bao giờ dùng bột ngọt Vedan, đó là cái giá lớn nhất mà doanh nghiệp phải trả”.

Để tránh tình trạng rất nhiều doanh nghiệp vi phạm luật, ông Lê Như Ái đề xuất: “Cần công khai những doanh nghiệp vi phạm luật qua các phương tiện truyền thông để người dân được biết và có thái độ cương quyết với sản phẩm đó”. Theo chuẩn mực quốc tế, để xuất khẩu sản phẩm gỗ sang nước ngoài, nhà sản xuất phải chứng minh nguồn nguyên liệu là gỗ trồng, chứ không phải gỗ khai thác tự nhiên. Thế nhưng có không ít doanh nghiệp vẫn “đánh lận con đen”.

“Tôi luôn ý thức biến 200 nhân viên của mình thành 200 gia đình tốt. 200 công dân tốt, có ý thức bảo vệ môi trường, vệ sinh cá nhân và phong cách sống đẹp. Khi mỗi công dân ý thức được bảo vệ môi trường, thì xã hội mới phát triển bền vững”, ông Ái nói.

  • Kim Yến – Ngân Hà (Theo Sài Gòn Tiếp Thị)

Ông Đặng Quốc Toản, tổng giám đốc công ty năng lượng dầu khí châu Á đưa ra giải pháp cụ thể để tiết kiệm năng lượng: “Chính Thủ tướng Nhật Koizumi đã kêu gọi và làm gương cho cả nước Nhật chỉ sử dụng điều hoà nhiệt độ khi trời quá nóng trên 250C. Thay bóng đèn sợi đốt bằng bóng đèn compact. Sử dụng hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, các thiết bị tiết kiệm năng lượng, điện gió ở quy mô lớn và quy mô nhỏ, cung cấp điện cục bộ cho từng khu vực dùng cho chiếu sáng, cho thông tin liên lạc, cho đèn đường, cho công viên, toà nhà, khách sạn, biệt thự… Đó là những hành động thiết thực cần làm ngay, là lương tâm và trách nhiệm của chúng ta đối với đất nước”.

Tại TP.HCM, trong số 935 doanh nghiệp đang hoạt động ở 12 khu công nghiệp và ba khu chế xuất, có đến 230 doanh nghiệp phát sinh nước thải với quy mô lớn nhưng chỉ có 81 doanh nghiệp có hệ thống xử lý nước thải. Theo thống kê của ban Quản lý các khu công nghiệp Việt Nam, tính đến hết năm 2008, cả nước có gần 200 khu công nghiệp (đang vận hành, xây dựng cơ bản lẫn đăng ký đầu tư).

Con số ấn tượng về sự gia tăng của các khu công nghiệp cũng đồng nghĩa với những lo ngại về ô nhiễm môi trường.


Nam Cực và những điều “tai nghe, mắt thấy”

Sáu thành viên Việt Nam tham dự đoàn thám hiểm Nam Cực đã trở về. Đoàn đã có những trải nghiệm và kế hoạch hành động thiết thực nhằm giúp hành tinh Trái đất không bị nóng ấm lên nữa do các loại khí thải từ công nghiệp phát ra.

Cô Hoàng Thị Minh Hồng, trưởng nhóm và là người Việt Nam đầu tiên đặt chân đến Nam Cực cách đây 12 năm, cũng trong đoàn thám hiểm do tổ chức 2041 tiến hành, cho biết những điểm khác biệt tại Nam Cực của hơn chục năm trước so với bây giờ:

“Trong chuyến đi Nam Cực năm 1997 tôi chỉ mang máy ảnh với phim thường, nhưng lần này mang theo máy ảnh kỹ thuật số và chụp được rất nhiều ảnh đẹp; chính mình cũng không hiểu tại sao lần này lại chụp được nhiều ảnh đẹp. Khi nói với ông trưởng đoàn Robert Swan, ông nói có nhiều ảnh đẹp là vì trên biển có nhiều tảng băng trôi. Lúc đó tôi mới chợt nhận ra là trên biển có nhiều băng trôi hơn ngày xưa.

Điều đó cho thấy băng ở Nam Cực đang bị tan ra do tình trạng trái đất nóng lên, điển hình ở Bán đảo Nam Cực, nơi mà trong 50 năm qua nhiệt độ đã tăng khoảng 3 độ C. Có tảng băng Larsen Bay bị vỡ hồi năm 2002 lớn bằng một tiểu bang ở bên Mỹ.

Một điểm khác nữa so với năm 97 là lượng khách du lịch. Hồi năm 1997, số khách du lịch đến Nam Cực rất ít nhưng lần này thì thấy đông. Chắc tác động của con người lên Nam Cực nay cũng lớn hơn so với 12 năm trước đây.”

Một thành viên khác của đoàn thám hiểm Nam Cực năm nay là cô Nguyễn Thị Phương Ngân, hiện là cán bộ giáo dục môi trường của tổ chức Quỹ Thiên nhiên Hoang dã tại Hà Nội cho biết những điều học được trong chuyến đi vừa qua:

“Tất cả những điều thấy trên Nam Cực đều giống như những điều tưởng tượng và những điều đọc được trên báo chí. Tuy nhiên, có một điểm là tôi tưởng Nam Cực lạnh lắm nhưng khi đến nơi thì không lạnh như mình tưởng, chỉ -2 đến -7 độ C mà thôi. Độ ẩm ở Nam Cực thấp, không lạnh buốt như ở Việt Nam, điều này khiến tôi ngạc nhiên nhất.

Tôi mới đến Nam Cực lần đầu tiên nên không có sự so sánh, thế nhưng những người phụ trách đi trong đoàn từng thám hiểm Nam Cực nhiều lần chỉ cho chúng tôi thấy những thay đổi so với 20 năm, 10 năm trước đây. Có những nơi đổ bộ lên bờ thì họ cho biết là cách đây 20 năm băng đến tận ngay chỗ chúng tôi đứng, nhưng nay thì băng cách đó đến chừng 500 mét.

Kế hoạch bảo vệ môi trường

Sau khi trở về, vào ngày 9 tháng 12  vừa qua, đoàn tổ chức họp báo để trình bày kinh nghiệm chuyến đi, cũng như đưa ra những kế hoạch nhằm giúp cộng đồng tại Việt Nam chung tay góp phần bảo vệ môi trường.

Rất nhiều người cho rằng việc bảo vệ môi trường là việc làm của chính phủ, của các tổ chức bảo vệ môi trường chứ không phải là việc của từng cá nhân. Trong khi đó thì bảo vệ môi trường là lối sống, thói quen của từng người. Cô Hoàng Thị Minh Hồng giới thiệu những chương trình hành động:

Chúng tôi muốn thực hiện một website về bảo vệ môi trường, trong đó ngoài những thông tin liên quan môi trường, những hoạt động đang diễn ra trên thế giới thì còn có những hướng dẫn cụ thể dưới dạng những tít rất nhỏ ví dụ như ‘Bạn có thể dùng son môi loại gì để bảo vệ môi trường’.

Nhóm có những chiến dịch làm việc với các siêu thị, các công ty, các cửa hàng bán lẻ để họ không dùng túi ny lông nữa. Chẳng hạn, tiến hành chiến dịch kêu gọi người dân giảm máy lạnh một độ C. Tất cả sẽ cụ thể như ‘Chiến dịch Giờ Trái đất’ là mỗi người tắt đi một ngọn đèn hay một thiết bị điện không cần thiết. Nói chung những việc làm đều xoay quanh những việc làm rất là nhỏ như thế.

Nguyễn Thị Phương Ngân thì đề cập đến những trở ngại cho công tác bảo vệ môi trường tại Việt Nam, nhất là cho các kế hoạch của nhóm cần phải vượt qua:

“Trở ngại lớn nhất là nhận thức của người dân mình. Có thể họ biết điều gì đang gây ra ảnh hưởng đến môi trường nhưng rồi do thói quen đã  ngấm sâu nên để hành động thay đổi thì rất là khó.

Nhà nước từng kêu gọi tiết kiệm điện bằng cách tắt đi những thiết bị không cần thiết, hay tắt đèn khi ra khỏi phòng, hay tắt ‘điều hòa’ ( máy lạnh) 30 phút trước khi ra khỏi phòng…

Chúng tôi tự nhủ với nhau để giúp thay đổi nhận thức cần kiên trì, đòi hỏi thời gian lâu dài. Chúng tôi hy vọng vào thế hệ tương lai, thế hệ trẻ sẽ có nhận thức tốt hơn.

Năm cá nhân chúng tôi hành động với nhận thức là bất cứ ai cũng có thể tạo ra thay đổi nếu mình cố gắng, tin tưởng. Chúng tôi có nhiệt huyết và tranh thủ sự ủng hộ của truyền thông. Còn để giải quyết vấn đề môi trường hay bất kỳ vấn đề nào đó thì cần sự chung sức của nhiều người và sự tham gia của các cơ quan chức năng.

Chuyến thám hiểm Nam cực vừa qua kéo dài từ ngày 18 đến 31 tháng 11, và đoàn Việt Nam sáu người về nước hồi ngày 4 tháng 12.

Chuyến đi do tổ chức có tên 2041 tổ chức để kỷ niệm 50 năm ngày ký kết Hiệp ước Quốc tế về Nam Cực. Tổ chức này do ông Robert Swan, người Anh, sáng lập với mục tiêu nhắc nhở thời điểm năm 2041 là năm mà Nghị định thư về Bảo vệ Môi trường theo Hiệp ước Nam Cực có thể bị bổ sung hay hiệu chỉnh. Tổ chức 2041 nêu rõ tiếp tục nỗ lực bảo vệ Hiệp ước Nam Cực, không để cho khu vực này bị khai thác gây ảnh hưởng đến môi trường trái đất.

  • Theo RFA

“Lá phổi xanh” thành “quả thận nhỏ”?

Quanh khu vực này, chỗ nào cũng thấy ngổn ngang gạch cát như một công trường xây dựng hoành tráng. “Lá phổi xanh” hồ Phùng Khoang sau này sẽ trở thành khu nhà ở và cao ốc chung cư, chỉ còn lại phần hồ cỏn con… hình quả thận.
Xây dựng vành đai xanh với điểm nhấn là các con sông, hệ thống hồ điều hòa là một trong những nội dung được nhấn mạnh trong bản báo cáo lần 3 về Quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Trong khi bản quy hoạch này đang tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện thì nhiều hồ tại Hà Nội vẫn đang bị xâm lấn, lấn chiếm trầm trọng, thậm chí người ta còn cho lấp hồ để làm dự án nhà ở…

“Lá phổi xanh” thành “quả thận nhỏ”?
Cùng với các hồ trong khu vực, hồ Phùng Khoang (còn gọi là hồ Trung Văn) đang trong cảnh bi thảm vì phần lớn diện tích hồ đang bị dự án khu đô thị Phùng Khoang “thôn tính”.

Cấp tập san lấp hồ Phùng Khoang để làm dự án nhà ở.

Theo số liệu của UBND xã Trung Văn (huyện Từ Liêm) diện tích hồ Phùng Khoang khi chưa bị thu về dự án là khoảng 16 ha mặt nước. Trước đây, toàn bộ diện tích này được giao cho hợp tác xã Thống Nhất thuộc thôn Phùng Khoang quản lý, làm hồ thả cá, hàng năm thu lợi một phần đóng góp vào hoạt động chung của thôn, một phần chia đều cho bà con xã viên thôn Phùng Khoang.

Đến đầu năm 2007, số phận của hồ Phùng Khoang “đã được định đoạt” bởi quyết định số 18/2007/QĐ – UBND của UBND thành phố HN về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết khu đô thị mới Phùng Khoang tỷ lệ 1/500.

Theo đó, phần lớn diện tích hồ sẽ bị lấp để xây dựng khu đô thị. Đến ngày 18/3/2009, UBND thành phố HN đã chính thức ra quyết định thu hồi gần 28 ha đất tại khu vực này (trong đó có toàn bộ diện tích hồ Phùng Khoang) để giao cho liên danh Tổng công ty đầu tư phát triển nhà HN và Công ty Cổ phần đầu tư và xây dựng đô thị (thuộc tập đoàn Nam Cường) thực hiện Dự án xây dựng khu đô thị mới Phùng Khoang…

Hồ Phùng Khoang những ngày này đang là một đại công trường san lấp quy mô lớn. Xưa kia, cả một khu hồ mặt nước mênh mông xanh biếc, không khí trong lành nay đang bị những đống gạch, đất, cát đổ ngổn ngang lấn vào giữa lòng hồ, bụi cát công trường bay mù mịt.

Xót xa khi thấy cả một khu hồ rộng đang bị lấp dần để làm dự án nhà ở

“Còn đâu cái hồ rộng để cho người dân được hưởng không khí trong lành nữa. Mai đây mặt hồ sẽ biến thành nhà ở và những tòa cao ốc chung cư”, bà Bạch Thị Loan, một người dân Phùng Khoang tỏ vẻ tiếc nuối cho số phận hồ Phùng Khoang.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, khu vực hồ Phùng Khoang không chỉ bị riêng dự án khu đô thị Phùng Khoang và đường Lê Văn Lương kéo dài lấp gọn, mà còn có sự đóng góp của một loạt dự án nhà ở khác của một số cơ quan Trung ương…

“Lá phổi xanh” hồ Phùng Khoang sau này sẽ trở thành khu nhà ở và cao ốc chung cư, chỉ còn lại phần hồ cỏn con... hình quả thận.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Quang Phú, Giám đốc công ty Cổ phần đầu tư và xây dựng đô thị, một đơn vị trong liên danh được giao đất thực hiện Dự án xây dựng khu đô thị Phùng Khoang cho biết, hồ Phùng Khoang không mất hẳn khi thực xây dựng khu đô thị tại đây, mà chỉ bị thu nhỏ lại.

“Một phần hồ bị lấp để làm đường Lê Văn Lương kéo dài, làm nhà ở, phần còn lại chúng tôi xây dựng hồ điều hòa rộng 6,3 ha theo đúng quy hoạch mà UBND thành phố HN duyệt”, ông Phú nói.

Mặt nước “lá phổ xanh” hồ Phùng Khoang bị gạch đất san lấp không thương tiếc để làm dự án

Cũng theo giám đốc Phú, xung quanh 6,3 ha hồ điều hòa được giữ lại sẽ có hệ thống đường dạo, cây xanh, công viên và một khách sạn nhỏ, với tổng diện tích (tính cả hồ điều hòa) là khoảng 13 ha.

Mặc dù, việc có dự án về làng khiến cho bộ mặt thôn xóm, xã thay đổi không ít trong tương lai, nhưng nhiều người dân Phùng Khoang (xã Trung Văn, Từ Liêm) vẫn tỏ ra tiếc nuối, xót xa khi chứng kiến cả một khu hồ rộng mênh mông hàng chục ha đang bị san lấp.

Nhà bủa vây hồ
Sau nhiều năm bị chia năm xẻ bảy, một phần bị xẻ để làm đường, một phần bị xẻ làm bãi rác, một phần bị lấn chiếm… từ một hồ nước đẹp rộng hàng chục ha, diện tích còn lại của hồ Mễ Trì (huyện Từ Liêm) chỉ còn ngót nghét khoảng 5 ha.

Hiện hồ được giao cho tư nhân kè bờ, đắp đường ngăn làm nơi thả cá, nhưng giống như những hồ nước khác tại Hà Nội, nó vẫn không thoát khỏi cảnh bị nhà cửa, lều lán “nhảy dù” bủa vây, lấn chiếm tứ phía.

Khu đất ven hồ Mễ Trì (mạn đường Hồ Mễ Trì) bị xẻ làm những lô đất nhỏ cho thuê làm kho chứa hàng, than, phế liệu…

Phía Đông Nam hồ, giáp với đường Hồ Mễ Trì, một khoảng đất rộng hàng nghìn m2 được ngăn thành từng ô cho tư nhân dựng nhà, lán làm kho chứa hàng và vật liệu. Theo tìm hiểu của VietNamNet, cách đây chưa tới chục năm (khoảng đầu những năm 2000), bãi đất này vẫn là mặt nước hồ rộng mênh mông.

Tuy nhiên, cho đến nay, phần hồ giáp với con đường Hồ Mễ Trì đã bị san thành bình địa, lều lán, kho bãi mọc lên với tốc độ chóng mặt. Theo nhẩm tính của chúng tôi, chỉ riêng đoạn bờ hồ phía Đông Nam có tới gần chục lều, lán xâm chiếm làm kho bãi chứa phế liệu, chứa than, dịch vụ kinh doanh cây cảnh…

Bờ Tây Nam của hồ Mễ Trì là con đường đất nối đường Hồ Mễ Trì với đường Láng – Hòa Lạc, cũng chịu chung số phận bị xâm lấn bởi dãy lều, lán kéo dài hàng trăm mét. Theo quan sát của chúng tôi, đặc điểm chung của những dãy lều này là đều quay lưng ra hồ và giáp với lòng hồ, diện tích mỗi nhà lều chừng 40-60 m2.

Nhà, lán lều đua nhau bủa vây hồ Mễ Trì.

Kết cấu của chúng khá sơ sài, nền láng xi măng, xung quanh vây gỗ, liếp, mái lợp tấm xi măng… Có lều xây kiên cố hơn bằng hình thức ngoài quây liếp, bên trong xây tường gạch. Một số lều người ta sử dụng để nuôi gia súc, gia cầm… còn lại là những hộ gia đình đến ở, sinh sống với giường chiếu, bếp núc đủ cả giống như bất kỳ khu nhà “ổ chuột” nào của Hà Nội.

Trong những ngày có mặt tại khu vực này (trung tuần tháng 12-2009), chúng tôi chứng kiến hoạt động xây dựng, lấn chiếm hồ diễn ra khá sôi nổi. Khắp các ngôi nhà lán, lều và kho bãi ven hồ chỗ nào cũng thấy ngổn ngang gạch cát như một công trường xây dựng hoành tráng. Người ta xây tường, quây lán với tốc độ chớp nhoáng, chỉ trong một hai ngày những bức tường mới đã được dựng lên..,

Lấn chiếm hồ bằng cách dựng những ngôi nhà tạm lên

Theo bà H. một người bán quán nước tại khu vực hồ cho biết, hầu hết những dãy lều, lán quanh hồ này đều là người trong làng và một số người nơi khác đến “nhảy dù”, chiếm đất để ở từ vài ba năm nay. Gia đình của bà H. cũng là một trong số đó. Sau khi dựng lều, lán một phần họ làm chuồng trại chăn nuôi, một phần cho người lao động từ địa phương khác đến thuê ở với giá 5-700 nghìn/ tháng…

Những lô đất nhỏ cho thuê làm kho chứa hàng, than, phế liệu vốn là đất hồ

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Trần Trọng Hanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội cho rằng, việc hy sinh các hồ nước để thực hiện dự án phải được nghiên cứu, xem xét một cách cẩn thận.

Vì theo ông Hanh, ngoài vấn đề giúp cho không khí đô thị trong lành, các hồ nước tại Hà Nội còn đóng góp một phần quan trọng trong việc điều hòa lũ lụt, tránh cho HN lâm vào cảnh ngập lụt lịch sử như hồi tháng 11/2008.

  • Phú Nguyễn/VNN

Kênh rạch Tp.HCM đang chết dần

Khi thành phố chưa kịp khắc phục xong ô nhiễm hệ thống kênh rạch nội thành thì kênh rạch khu vực ngoại thành đã bắt đầu gia tăng ô nhiễm cả mức độ lẫn quy mô. Có thể kể một loạt các con kênh giãy chết vì ô nhiễm như kênh Ba Bò (Thủ Đức), Thầy Cai – An Hạ (khu vực Lê Minh Xuân, Bình Chánh), Suối Cái – Xuân Trường (Thủ Đức, quận 9), Thầy Cai – An Hạ (khu vực Tân Phú Trung, Củ Chi),…

Kênh Thầy Cai khu vực giáp ranh Long An – Củ Chi nay đã trở thành dòng kênh hấp hối

Bà Võ Thị Thiên An sống trong căn nhà tạm chênh vênh bên cầu Thầy Cai thuộc xã Tân An Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM, cho biết con kênh Thầy Cai đã thúi đen cách đây bốn năm. Từ nửa đêm trở về sáng thì thúi đến mức không thở được, phải bật quạt mới ngủ nổi. Bà An kể: “Hồi xưa tui giặt đồ, rửa chén, cọ nồi bình thường, bây giờ thì không dám đụng tới một chút”.

Thúi muốn bỏ ăn tết

Tại khu vực cầu An Hạ, nằm giữa ranh giới huyện Hóc Môn và Củ chi, và khu vực Cầu Bông, xã Tân Hiệp, Hóc Môn, nước kênh cũng đen và hôi không kém. Chị Mây bán nước bên tỉnh lộ 22 cho biết, các công ty tại khu vực này thường lén xả nước thải ra sông vào cuối tuần, đặc biệt cứ vào những ngày tết, nước thải ra y như nước hầm cầu, đen kịt dòng sông, thúi đến nỗi người dân không còn muốn ăn tết!

Tình hình ô nhiễm kênh Thầy Cai – An Hạ – một trong những kênh chính phục vụ hoạt động thuỷ lợi và tưới tiêu trong nông nghiệp của Hóc Môn và Củ Chi (chảy qua khu công nghiệp Tân Phú Trung) hiện đã ở mức độ báo động. Theo chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, nguyên nhân chính là do hoạt động sản xuất công nghiệp của khoảng 45 đơn vị trong khu công nghiệp Tân Phú Trung và dọc kênh An Hạ, kênh Xáng, rạch Tra. Hầu hết các đơn vị này đều hoạt động với các ngành nghề gây ô nhiễm cao như sản xuất giấy, cán rửa cao su, sản xuất cồn, giặt tẩy… với lượng nước thải chưa xử lý hoặc xử lý chưa triệt để rồi thải trực tiếp vào kênh Thầy Cai – An Hạ và các nhánh kênh xung quanh. Các chỉ tiêu oxy hoà tan DO, nhu cầu oxy sinh hoá BOD, nhu cầu oxy hoá học COD, tổng chất rắn lơ lửng… tại đa số các điểm quan trắc khu vực này đều vượt chuẩn cho phép, trong đó ô nhiễm vi sinh gấp quy chuẩn loại B1 (mục đích tưới tiêu thuỷ lợi) từ 31 – 180 lần.

Nhiễm vi sinh gấp 12.400 lần

Theo kết quả quan trắc, giám sát cuối năm của chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, hầu hết các chỉ tiêu năm nay đều tăng so với năm 2008 từ vài đến vài chục lần, trong đó, ô nhiễm kim loại nặng đã xuất hiện tại khu vực Suối Cái – Xuân Trường, Ba Bò. Tại kênh Thầy Cai – An Hạ, ô nhiễm nhiều nhất tại kênh 6, 8, trong đó ô nhiễm vi sinh tại kênh An Hạ gấp tới 12.400 lần với quy chuẩn Việt Nam loại B1; oxy hoà tan DO – một trong những thông tin đầu tiên, rất quan trọng để đánh giá môi trường nước có còn sự sống hay không – tại ngã ba sông Sài Gòn thuộc địa bàn xã Nhị Bình, Hóc Môn chỉ 0,00mg/l (chỉ mới so riêng với nguồn nước mặt loại B2 dùng cho giao thông thuỷ là phải đạt ít nhất ≥ 2mg/l)…

Theo ông Nguyễn Đinh Tuấn, hiệu trưởng trường cao đẳng Tài nguyên và môi trường TP.HCM, tốc độ đô thị và công nghiệp ở ngoại thành hiện nay rất nhanh với sự ra đời của hàng loạt khu công nghiệp nhưng cơ sở hạ tầng không đáp ứng được. Dân số tăng nhưng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tập trung không có. Mãi cuối năm 2008 các khu công nghiệp mới xây dựng xong hệ thống xử lý nước thải (nhưng vận hành ở mức độ nào thì chưa kiểm soát được), riêng khu công nghiệp Tân Phú Trung đến nay vẫn chưa làm xong hệ thống xử lý nước thải… Nguy hiểm hơn, kênh rạch ô nhiễm đã kéo theo sông ngòi ô nhiễm. Điều này sẽ ảnh hưởng vô cùng đến sự phát triển của đô thị, vì đây là nguồn cung cấp nước chính cho thành phố.

  • Bài và ảnh: Lê Quỳnh