Cám ơn & xin lỗi

Nguyễn Hoàng Linh

Bác Nguyễn Văn Tuấn có bài “Văn hóa cám ơn” trên blog, phàn nàn về việc người Việt ít nói cám ơn & xin lỗi:

Thực ra, đây là chuyện đã quá cũ, và nhiều người bảo rằng văn hóa, truyền thống phương Đông bản chất nó là như vậy, “nói ra lời cám ơn hay xin lỗi cứ ngường ngượng miệng thế nào ấy”, “bọn Tây chỉ được cái… hình thức, lẻo mép, Việt Nam ta mới thực là… trong lòng”, v.v…

Mỗi người mỗi ý nên xin miễn bàn. Cá nhân tôi có mấy mẩu chuyện vui vui về chuyện cám ơn & xin lỗi ở Việt Nam.

1. Cái này đã kể ở một dịp nào đó, không nhớ nữa.

Anh bạn tôi bên này, người Hà Nội gốc, rất nền nã. 8-9 năm trước, sau mười mấy năm tu nghiệp, đậu tấn sĩ, anh hồi hương.

Một thời gian ngắn sau, ảnh i-meo kể chuyện quê hương, chuyện gặp bạn bè, thân nhân mừng mừng tủi tủi, mọi nhẽ.

Nhưng cái mà tôi, một đứa không mấy khi có dịp về nhà, chú ý hơn cả, là kinh nghiệm ứng xử của anh. Anh bảo, về nhà nên quên ngay cái phản xạ “cám ơn – xin lỗi”, vì làm thế sẽ bị mọi người nhìn như thể mới từ hành tinh khác tới. Và “quê” nữa.

Anh lấy ví dụ. Mua bán xong cái gì đó, như bên này thì người mua cũng lịch sự cám ơn, nhưng ở nhà thì không cần, không nên, vì “tiền mình bỏ ra kia mà” :). Người bán đa phần cũng vậy, vì “ông trả tôi tiền, thì tôi trao ông hàng, ơn huệ gì ở đây” :).

Thậm chí, đi ăn uống chẳng hạn, ở những quán bình dân ấy, mà cứ nhỏ nhẹ cám ơn – xin lỗi thì không bao giờ đến lượt. Cứ phải quát tháo om sòm, nhẹ ra cũng phải cụt lủn, hách dịch, cho oai vào, thì người ta mới để ý đến mình.

Anh bạn chia sẻ: hồi đầu mới về, thấy cũng lạ, và ngại. Nhưng sau đó “tái hội nhập” khá nhanh, vì nhìn quanh “đâu đâu cũng vậy cả”.

Rốt cục, anh thấy “quen đi thì như thế cũng hay, chả vấn đề gì”. Rồi anh bảo: “Dân mình chính ra “thân lừa ưa nặng” phết… cứ lời lẽ tử tế không bao giờ xong việc. Ngẫm lại… mình cũng vậy… từ hồi về nhà…” 🙂

2. Hồi ấy Internet chửa phát triển như bây, thông tin cũng có nhưng chưa phong phú, nên tôi nghe anh bạn, phục lắm. Và tâm niệm là để thử “chếch” xem sao.

Thì sau đó ít lâu, có dịp kiểm nghiệm qua nhời vợ. Nàng về phép, đi chợ mua đồ ăn cùng chị gái. Sợ dúm dó vì bị thách giá, và cảnh “ai ai cũng nói to, trông ghê lắm”.

Nhưng ấn tượng nhất là sau khi mua xong mớ rau, con cá gì đó, nàng buột miệng “cám ơn” thì bị chị “chỉnh” ngay “mày làm cái gì thế”. Để ý chút thì thấy trong giao tiếp, ngôn từ của bà chị khi đi mua bán rất củn lủn, thậm chí hách dịch, mặc dù bả là người rất hiền.

Khi về nhà, hỏi, thì bả bảo: “Phải thế mới được việc, mình mà nhẹ nhàng là chúng nó làm tới!” 🙂

3. Vài năm sau, tôi có dịp về thăm nhà, sau gần 20 năm. Mặc dù nghe lời can gián là không nên lê la ăn uống tạp nham, không đảm bảo vệ sinh, nhưng tôi cũng cố gắng “đi thực tế” một số bận, và thấy… không đến nỗi nào :).

Nhiều nơi khi tôi cám ơn họ, họ cũng cám ơn lại, hoặc nếu không thì cũng mỉm cười thân thiện.

Đa phần, tôi có mua bán giao thiệp gì (tất nhiên là hãn hữu thôi, vì đàn ông thì biết gì mà mua với bán!), thì cũng không phải lên giọng, hoặc quát tháo, như chỉ dẫn của cậu bạn.

Tôi đắc thắng lắm vì nghĩ là “tình thế đã đổi thay”, đem chuyện kể lại với mấy người bạn hôm trước khi sang lại đây. Thì thấy chúng cười cười, vẻ bao dung: “Ừ, cũng tùy nơi. Bọn nào quen… Tây rồi, thì cũng “Tây hóa”. Chứ ta thì… vẫn thế thôi…”

Tôi bực, nhưng không sao cãi được với bọn thổ dân ấy…

* * *Dây mơ rễ má, đến văn hóa cám ơn của quan chức, hoặc nói rộng hơn là người có chút quyền hành gì đó.

Ở nhà mình, tôi thấy quan chức nếu có hiện diện ở đâu, thì thường là để giương mục kỉnh đọc diễn văn tràng giang đại hải, không ai muốn nghe, và không chắc ông quan chức đã hiểu rằng ông ta đọc gì. Chứ cám ơn (thực lòng), thì hiếm thấy. Nói chung, phàm là quan chức đã xuất hiện, là để quảng cáo cho cá nhân, chứ chả còn mục đích gì khác.

Nó có phần khác với bên này, ví dụ những dịp tổ chức này nọ, những chương trình văn hóa lớn, nếu có được mời, quan chức biết điều ra thì chỉ nói ngắn gọn mấy câu, cám ơn này nọ, rồi… phắn nhanh gọn để chương trình được bắt đầu, hay tiếp diễn.

Cá nhân tôi, rất thích dự những buổi khai trường hay bế giảng của con gái. Thường chỉ kéo dài 20 phút, ngoài vụ hát Quốc ca (Himnusz) và bài ca ca ngợi đất nước Hungary (Szózat) ở đầu và cuối, cùng một số tiết mục ca vũ nhạc của học sinh, thày hiệu trưởng chỉ phát biểu ngắn gọn độ 5 phút, mà nội dung chủ yếu là cám ơn học sinh đã học tập chuyên cần, cám ơn các bậc phụ huynh đã quan tâm đến con cái và phối hợp với nhà trường, và cuối cùng mới là cám ơn đội ngũ giáo viên đã hết lòng vì bọn trẻ (dù đồng lương thì chết đói, mạt hạng). Nhưng, cấm thấy cám ơn… đảng, chính phủ, lãnh tụ đâu cả! :((

(Sau đó thì tới màn tuyên dương học sinh giỏi và xuất sắc, tặng bằng khen, phần thưởng và bắt tay từng em, từ đứa nhóc lớp 1, rất trọng thị!)

Tôi cũng để ý tại các buổi hòa nhạc, biểu diễn (trường Thu Vân là chuyên nhạc, nên hàng năm có mười mấy dịp như thế), ông hiệu trưởng cũng thường chỉ xuất hiện vào cuối chương trình, rất khiêm tốn, lên nói lời cám ơn độ 5-10 giây, trao tặng hoa cô giáo và học sinh, rồi lui ngay xuống dưới và đứng vỗ tay cùng cử tọa.

Chứ không có màn quan chức ngông nghênh đứng giữa các nghệ sĩ, hướng xuống dưới vỗ tay hồi lâu, cứ như thể những tràng vỗ tay và vinh quang là dành cho ổng, vì ổng có thành tích nổi trội gì…

Mới hay: nói lời cám ơn, cũng cần văn hóa lắm thay!

Thủ tướng: Môi trường là vấn đề đại sự của đất nước

“Những vấn đề tài nguyên môi trường mà người dân đang quan tâm là những vấn đề đại sự của đất nước, Thủ tướng phát biểu tại buổi tổng kết ngành Tài nguyên Môi trường năm 2009.

6/7 chỉ tiêu chưa hoàn thành

Phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác năm 2009, triển khai kế hoạch 2010 ngành Tài nguyên Môi trường sáng 12/1, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhắc nhở: 6/7 chỉ tiêu nhiệm vụ thuộc kế hoạch 5 năm giai đoạn 2006 – 2010 của ngành chưa hoàn thành.

Cụ thể, đó là những chỉ tiêu liên quan đến tỷ lệ dân cư được sử dụng nước sạch, xử lý chất thải rắn ở đô thị, xử lý rác thải y tế, tỷ lệ các KCN, KCX có khu xử lý chất thải…

Trong khi đó, 2010 là năm cuối cùng triển khai thực hiện kế hoạch 5 năm của Bộ TNMT.

Những chỉ tiêu môi trường này chưa đạt được, có phải là do chúng ta đề ra quá cao nên không thực hiện được, hay do phương hướng thực hiện, cách thức thực hiện chưa đúng, chưa hiệu quả? Bộ TNMT cần nghiêm túc xem xét để có chiến lược thực hiện. Tới đây, Bộ cũng cần nghiên cứu xây dựng kế hoạch 5 năm giai đoạn 2011 – 2015 để bảo vệ môi trường bền vững”, Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng nhấn mạnh: Vấn đề môi trường đang là vấn đề nóng bỏng và được đông đảo dư luận quan tâm. Trước đó, trong những cuộc thăm dò dư luận, người dân quan tâm nhiều đến vấn nạn tham nhũng, sau đó là biến động giá cả (thời điểm năm 2008). Hiện nay, quan tâm hàng đầu của người dân là môi trường và môi trường sống.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ TNMT cấn sớm rà soát, có kế hoạch, chỉ tiêu cụ thể để hoàn thành những nhiệm vụ, mục tiêu chiến lược nói trên. Đặc biệt, các cơ sở sản xuất xả thải gây ô nhiễm cho các lưu vực sông phải được xử lý triệt để.

Lĩnh vực dự báo thời tiết, khí tượng thủy văn, Thủ tướng chỉ đạo cần đổi mới và nâng cao công tác dự báo, đảm báo chính xác, kịp thời để người dân có được thông tin sớm, từ đó chủ động phòng chống lụt bão, giảm thiểu được những thiệt hại do bão lũ gây ra.

Ngoài ra, trước những diễn biến bất thường của nguy cơ biến đổi khí hậu, các địa phương chịu ảnh hưởng cần có kế hoạch chủ động đối phó.

“Những vấn đề tài nguyên môi trường mà người dân đang quan tâm là vấn đề đại sự của đất nước”, Thủ tướng phát biểu. “Chúng ta phát triển kinh tế, CNH, HĐH nhưng phải là phát triển bền vững, trong đó vấn đề môi trường cần đặc biệt chú trọng. Hơn ai hết và trước nhất, Bộ TNMT cần có chiến lược và hành động cụ thể thời gian sắp tới”.

Phố hoa bên phố rác

Hà Nội. 23g ngày 30-12, phố hoa đã khai hội khá lâu, lực lượng cảnh sát và bảo vệ vẫn phải túc trực trên các chốt an ninh, ngăn làn người cố xô ngã hàng rào để vào bên trong.

Người cảnh sát lộ vẻ mệt mỏi nhưng vẫn giữ nguyên vị trí, chỉ cần rời mắt là hàng chục người chen chúc nhau sẽ đẩy ngã mất hàng rào. 23g, bên trong phố hoa vẫn còn đông lắm. Bác xích lô già trên phố Cầu Gỗ nhìn dòng người chen chúc nhau thở dài bảo: “Cho hết số bên ngoài này vào nữa để hoa nát hết à!”.

23g, nhiều người hối hả ra về. Giữa lớp lớp cảnh sát, bảo vệ, dân phòng, cựu chiến binh, thanh niên tình nguyện canh gác, người thưởng lãm hoa dường như kém vui hơn.

23g, bên kia hồ Gươm, nhiều đôi nam nữ đành bằng lòng chụp ảnh với những tiểu cảnh hoa do công nhân công ty cây xanh dựng nên. Bên này, ngoài mấy công nhân, không tìm thấy nổi bóng áo anh bảo vệ nào. Có những người cúi xuống vò bông hoa lan chỉ để thỏa mãn “lòng ham hiểu biết” của mình: hoa thật hay hoa giả! Một cô gái e ấp tựa vào người yêu chụp ảnh, những bông hoa vàng trên tay rung rinh. Ít ai biết trước đó mấy phút, những bông hoa kia vẫn còn nằm trong chậu. Chẳng lẽ để có được một tấm ảnh đẹp cho mình, nhiều người đang tâm phá hoại những vẻ đẹp khác?

23g, sau đêm khai hội, phố hoa vẫn vẹn nguyên. Nhưng nhiều con phố khác lại phải gánh hộ những nỗi niềm của phố hoa năm ngoái. Phố Tràng Tiền, đầu phố Lê Thái Tổ chỉ cách phố hoa vài phút đi bộ ngập chìm trong rác. Que kem, bao nilông vứt tràn ra giữa phố. Trên phố Tràng Tiền, các cống thoát nước chất từng đống rác. Những tốp thanh niên vừa ăn kem vừa cười nói râm ran. Họ ăn xong, lên xe máy phóng vút đi, que kem vứt chỏng chơ trên đường dù thùng rác chỉ cách hai bước chân.

Có ai thoáng chút ngậm ngùi, khi phố hoa bình yên bên những dãy phố dài ngập rác?

  • Hà Hương (Theo Tuổi Trẻ Online)

Thế là sông cạn. Thế là bể dâu!

Chuyện hy hữu trăm năm bây giờ đã thấy. Người dân Hà Nội đi bộ qua đáy sông Hồng. Và người ta trồng rau, đỗ, ngô và lạc, và cả dâu, nếu muốn, ở đáy sông, nơi mà hàng ngàn năm nay là nơi cư ngụ bình yên của Long vương.

Như thế là Sông Hồng – sông Cái – con sông Mẹ – nay đã trơ đáy.

Con sông Mẹ phì nhiêu, hồng hào, bầu sữa tưởng không bao giờ cạn nuôi dưỡng cho cả vùng đồng bằng Bắc Bộ rộng lớn, bây giờ trở nên cạn kiệt, thoi thóp quằn quại mà di chuyển, đứt đoạn, nằm phơi mình nứt nẻ trong thương tích lở lói.

Đáy sông nhiều nơi là nghĩa địa của những con thuyền. Mắc cạn.

Lòng sông cạn trở thành chỗ chơi cho các em nhỏ. Ảnh Xóm Nhiếp ảnh
Lòng sông cạn trở thành chỗ chơi cho các em nhỏ. Ảnh Xomnhiepanh

Mắc cạn cả xóm chài, trước vốn đã nghèo nay càng xơ xác. Người chài lưới ngẩn ngơ đi lại trên đất nứt nẻ, cạnh vũng nước ao tù đen ngay giữa đáy sông, ngậm ngùi đi nhặt rác sống qua ngày, ngắc ngoải đợi ngày sông Mẹ hồi sinh, lại hào phóng đem bầu sữa hồng hào tưới tắm cho dân sinh mong manh đang gặp nhiều cơn khốn quẫn.

Thế là sông cạn. Thế là bể dâu!

Nghe buồn như một tiếng rên rụng rời trong hoàng hôn.

Còn nhớ dịp này năm ngoái, Hà Nội ngập trong nước lụt, gây hãi hùng tới mức nhiều nhà báo đã may mắn gọi đó là nạn “Đại hồng thuỷ”. Ai có thể ngờ trời chỉ mới mưa có vài ngày mà đã có một số người chết đuối ngay trên đường phố. Xe chết máy lũ lượt. Nước bẩn dềnh lên ngập ngụa rác rưởi và nước cống. Dân tình nháo nhác chạy lụt. Có những vùng dân cư bị nước cô lập, đành ngồi trên mái nhà chờ mì tôm cứu đói.

Ngập và hạn. Bão và lũ. Triều dâng ngập phố Sài Gòn ở phương Nam. Những dấu hiệu cực đoan, không thể đoán trước của khí hậu. Bãi bể nương dâu không còn là những câu nối mang tính ẩn dụ nữa, mà là sự thật đến, hiển hịên tức khắc, nhỡn tiền. Một sự cảnh báo cấp thiết cho con người. Tương tự lời cảnh báo của Thượng đế hoặc của ông Bụt cho loài người biết để mau chóng tìm một chiếc phao cứu sinh nào đó mà sống sót.

Nhìn những cảnh bể dâu đó, sông cạn đá mòn đó, ai cũng biết rằng không chỉ do thời tiết, do khí hậu, mà góp phần không nhỏ là do sự thiển cận và nhiều tác động khác của con người. Và nhìn, mà không thể không ớn lạnh nghĩ đến cái ngày đất trời nổi giận.

Cái ngày mà trái đất quyết định không chứa loài người này nữa. Không kham nổi cái lũ được nâng niu nuôi dưỡng từ mẹ Đất, nghiễm nhiên được nhặt nhạnh các sản vật từ đất để đói ăn khát uống. Thế mà đã quá tham lam, đã quá lạm dụng, đã làm tổn thương mình mẩy mẹ đất quá nhiều. Và cái được gọi là người đó, vừa phá phách, vừa phỉ nhổ vào mẹ Đất, trong khi vẫn thường tự biết và tự nói rằng chính giống loài mình đã tệ mạt và đồi bại đến mức cần phải đập bỏ loài người này đi, cần có một ngày tận thế để làm lại một giống người khác tử tế hơn.

Và thế là loài người bị ám ảnh ngày tận thế.

Luôn luôn, ký ức ấn tượng nhất của loài người là ký ức về ngày tận thế và những bài kinh, những khấn nguyện cầu mong sống sót, mong được tha thứ.

Tiên đoán về ngày tận thế ngày càng cụ thể hơn, gần tới mức như có thể chạm tay  vào, được thông báo qua các phương tịên hiển thị, nỗi lo lắng cũng như sự biết lỗi của loài người. Hiện nay cư dân trái đất đang đồn rằng hiểm họa tuyệt diệt có thể đến vào 2012 – nghĩa là sau hơn một ngàn ngày nữa!

Người ta nghĩ đến một trận Đại hồng thuỷ thực sự và bốn hiểm họa khác nữa, có thể xoá sổ mọi sinh vật ra khỏi trái đất

Trong truyền thuyết của dân tộc nào, hầu như cũng có các dị bản đề cập đến nạn đại hồng thuỷ do Thượng đế trừng phạt loài người. Do loài người đã trở nên xấu xa độc ác. Lại luôn có câu chuyện lưu truyền về vài kẻ lương thiện, chân thành, được Thượng đế đưa ra những tín hịêu chỉ dẫn cứu nạn, kiểu như quả bầu khổng lồ, con thuyền, cái trống thần…hay một vật gì đó tương tự!

Đó cũng là lòng mong mỏi được sống sót và được tha thứ của con người.

Tin hay không tin có thảm họa xảy đến vào năm 2012?

Trên thế giới, trước năm 2000, cư dân trái đất cũng đã xao xác, nhiều hoảng loạn, thậm chí có một số người còn rủ nhau tự sát, khi đoán định rằng năm 2000 là năm trái đất bị tuyệt diệt.

Vậy mà chúng ta đã sống qua năm 2000 được gần một thập kỷ rồi. Chưa có căn cứ để tin rằng ngày 21/12/2012 là ngày tận thế như một số lời tiên đoán.

Sống qua năm 2000, chúng ta đã nói cười hỉ hả. Nhưng loài người là chúa mau quên. Vẫn chứng nào tật ấy. Vẫn vì những tham lam, vì những hám lợi trước mắt mà phỉ nhổ vào tự nhiên.

Khí hậu nóng lên, không lo. Nước biển dâng và nhiều cư dân mất chỗ ở, nhiều công trình bị huỷ hoại: đó là chuyện người khác.

Khắp nơi xây dựng, mạnh ai nấy xây, mạnh ai nấy quy hoạch. Mạnh ai nấy khai thác thuỷ địên và tài nguyên, không cần nghĩ đến tương lai và ảnh hưởng môi trường. Rồi các nhà máy, các hộ sản xuất thản nhiên xả độc vào đồng bào.

Người bán thực phẩm nơi nơi lừa bán cho đồng loại những thứ thịt ôi thối và mỡ bẩn cùng các chất độc hại ướp vào rau quả….Nước ngầm bị khai thác cạn kiệt. Sa mạc hoá. Hết lụt là sông suối khô đáy. Lũ quét và lũ bùn…

Tất cả, đối với đa phần người Vịêt Nam và nhiều nhà chức trách, vẫn chỉ là những câu chuyện xa xôi quá. Những lời cảnh báo về thảm họa khí hậu nghe ra có vẻ quá nhẹ so với những tai biến hàng ngày như nạn nghèo đói, nạn tham nhũng và tai nạn giao thông cùng nhiều thứ khác. Và khi thảm họa ập đến, trở tay không kịp.

Nay sông đã cạn. Đá đã mòn càng mòn thêm. Cảnh bể dâu không thể không gợi nỗi ám ảnh môi trường sống của loài người bị huỷ diệt do chính con người và sự biến đổi khí hậu.

Việt Nam đã được cảnh báo một cách chắc chắn là sẽ là một trong những nứớc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.

Trong những ngày này, nhiều người ở các nứơc ít bị ảnh hưởng hơn, như Úc, Đan Mạch và nhiều nơi trên thế giới đang chuyền tay nhau “khối cầu tập thể” đưa ra yêu cầu quyết liệt với các nhà chức trách tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu tại Copenhagen, thể hịên nguyện vọng và quyết tâm cấp thiết của hàng trăm triệu người trên toàn thế giới trong một chiến dịch toàn cầu hợp tác chung tay chống lại biến đổi khí hậu.

Nhà chức trách tại nhiều quốc gia đã có những hành động kiên quyết và hịêu quả để giảm thiểu những nguy cơ này dù thảm họa chưa có dấu hịêu gì đáng kể ở nước họ.

Còn ở Việt Nam, sông Mẹ đã cạn đáy, liệu có thể thờ ơ?

  • Võ Thị Hảo (Theo bee.net.vn)

Thư gửi những người muốn Hà Nội thanh lịch

Có vẻ như cách xử phạt hành chính với hành vi không thanh lịch không có tác dụng bằng chuyện tạo ra những môi trường thanh lịch để người Hà Nội tự theo đó mà thanh lịch.

Gần đây, báo chí nhắc nhiều đến chuyện xử phạt người Hà Nội không thanh lịch. Ngồi tưởng tượng ra một tình huống nực cười.

Rằng một anh công an thổi còi giữ lại một người đi đường vì có hành vi “không thanh lịch”. Anh  này gãi đầu gãi tai và phân bua rằng anh ta không phải là “người Hà Nội” mà là người có quê ở Phú Thọ cơ ạ. Hỏi rằng khi ấy anh công an kia sẽ phải xử lý thế nào?

Người ta đang mơ về một Hà Nội thanh lịch như ngày xưa. Ảnh HNVH
Người ta đang mơ về một Hà Nội thanh lịch như ngày xưa. Ảnh HNVH

Rồi thì sau một hồi phân bua trần tình, dân chúng sẽ xúm đông xung quanh. Người thì bảo cứ phạt người thì bảo cớ gì mà phạt, tranh cãi tùm lum. Rồi sẽ giải quyết ra sao? Chỉ thấy rõ ràng rằng, sẽ có một vụ lùm xùm trên đường phố. Và thế là người dân sẽ hoang mang với những biện pháp nhằm lấy lại lòng tin của mọi người vào kỷ cương xã hội.

Sự “mất thanh lịch của người Hà Nội” đã từ từ diễn ra từ mấy chục năm trời để rồi đến hôm nay đã trở thành một căn bệnh trầm kha thấm vào máu thịt của chẳng riêng ai. Vậy thì, lòng mong muốn chữa trị là một điều dễ hiểu và rất đáng trân trọng.

Thế nhưng, với một căn bệnh di căn thâm sâu như vậy, chẳng có ai có thể đưa ra được một liều thuốc uống vào là khỏi tức thì. Đặc biệt là chúng ta vẫn chưa quyết định chữa bệnh tận gốc mà chỉ muốn hô hào chung chung và đưa ra các biện pháp có vẻ như là đang chữa.

Theo thiển ý của tôi, với một cách làm như vậy và với một cách nhìn dễ dãi như thế, chẳng thể bao giờ chúng ta có thể làm cho “người Hà Nội” sẽ lại “thanh lịch” như xưa được cả.

Vậy thì phải làm sao? Lại tiếp tục đưa ra một ví dụ. Nếu ai đó bước chân vào bên trong Nhà Hát Lớn, họ sẽ thấy là bỗng nhiên mình muốn sửa sang lại áo quần trang phục, bỗng nhiên họ thấy mình phải đi đứng dàng hoàng hơn, nói nhỏ nhẹ hơn và không muốn chen lấn xô đẩy.

Đến khi đèn tắt, âm nhạc trang trọng cất lên từ trên sân khấu. Tự nhiên mọi người thấy mình cần lặng yên, tự nhiên họ thấy mình cần tôn trọng những người xung quanh đang say sưa lắng nghe tiếng đàn. Họ đang thanh lịch dần lên trong một không gian thanh lịch, giữa những người thanh lịch.

Thảng hoặc có ai xì xầm trò chuyện hoặc chỉ cần có tiếng cót két của chiếc ghế ngồi là bạn đã thấy một vài ánh mắt chê trách hướng về. Lập tức người ta thấy ngượng và vội vã lặng im. Tất cả những ai ở đây đều muốn tỏ ra mình là một người thanh lịch trong mắt mọi người.

Cũng có thể, vừa mới lúc nãy thôi, một vài người trong số họ đã phóng xe ngoài đường, bóp còi inh ỏi, cười nói oang oang. Nhưng ở đây, trong Nhà Hát Lớn, họ lại tự động trở thành một người khác hẳn, “thanh lịch như người Hà Nội ngày xưa”.

Một ví dụ dễ thấy hơn, khi người ta vào những quán café sang trọng. Họ sẽ thấy mình không muốn khạc nhổ bừa bãi, không muốn co chân lên ghế và ba hoa cợt nhả tùm lum, không muốn người khác nhìn mình với những con mắt khó chịu.

Họ đã “thanh lịch” hơn khi ngồi ở các quán bia hơi vỉa hè ồn ã những tiếng “zdô zdô” dù không có ai giáo dục, dù không có ai bắt phạt.

Liệu có thể từ những ví dụ trên đây mà suy ra, rằng người Hà Nội sẽ thanh lịch trong môi trường thanh lịch?

  • Phạm Hoàng Hải (Theo bee.net.vn)

Có một con rồng trong máu mẹ..

(Bee.net) Nhân ngày Thế giới phòng chống AIDS, Bee giới thiệu bức thư xúc động của một bà mẹ bị nhiễm HIV/AIDS gửi con trai 4 tuổi của mình. Bức thư nằm trong cuốn sách là câu chuyện về cuộc đời của những người mắc “căn bệnh thế kỷ” trên khắp đất nước Việt Nam.

Gửi con trai yêu quý,

Ngay khi con còn nhỏ, mẹ đã đọc cho con nghe chuyện về bạn Brenda ở Hà Lan nhiều đến mức con gần như thuộc lòng. Bạn Brenda rất xinh, rất ngoan, bạn thích chơi đùa như bao đứa trẻ con khác. Nhưng bạn có một con rồng nhỏ tên là HIV trong máu. Khi con rồng nghịch, bạn Brenda sẽ bị ốm. Mẹ cũng có một con rồng như thế!

Mẹ bị nhiễm HIV từ cha con. Ảnh minh họa
Mẹ bị nhiễm HIV từ cha con. Ảnh minh họa

Con trai 4 tuổi nào hiểu được HIV là gì. Con chỉ biết đó là một chú rồng hư, hay quậy phá làm cho mẹ mệt. Nhưng mẹ biết rồi con sẽ lớn lên, rồi sẽ đến lúc con muốn biết vì sao có một con rồng trong máu mẹ. Bức thư này con sẽ đọc lúc đó.

Ngày mẹ đi khám thai cũng là ngày mẹ biết rằng mẹ bị nhiễm HIV. Những lời xì xào, chỉ chỏ trong thời gian đợi kết quả xét nghiệm đã khiến mẹ cảm thấy sẽ có chuyện không may. Mẹ nhận kết quả xét nghiệm dương tính với HIV từ một bác sỹ bảo mẹ phải đứng xa xa cô ấy rồi mới nói chuyện. Mẹ đã gần như ngất xỉu vì choáng váng, xấu hổ, rồi bắt đầu gào khóc. Sự thật quá tàn nhẫn!

Một tuần sau đó mẹ sống trong nước mắt. Khóc khi tỉnh và lịm đi sau khi khóc. Đã nhiều lần mẹ nghĩ tới chuyện tự tử để giải thoát. Nhưng mẹ đã không thể làm như vậy vì không muốn mang tiếng xấu cho ông bà ngoại, và quan trọng hơn, trong mẹ đang tồn tại một mầm sống là con.

Ông bà nội đã đuổi cha mẹ ra khỏi nhà, ép buộc mẹ phải bỏ con đi. Con đừng giận ông bà vì chuyện đó, chỉ là họ quá sợ hãi trước bệnh tật. Chỉ vì họ sợ đứa cháu trai mà họ hằng trông đợi sẽ mắc một dị tật nào đó, vì mẹ nhiễm HIV. Tất nhiên, không đời nào mẹ chịu bỏ con trai của mẹ, mẹ đã làm cam kết với ông bà nội rằng nếu con sinh ra không bình thường, mẹ sẽ mãi mãi không trở về ngôi nhà của ông bà nữa.

Vì sao mẹ nhiễm HIV, chắc con trai sẽ muốn hỏi mẹ câu đó? Cha của con trước khi lấy mẹ đã từng bị nghiện. Mẹ lấy cha bất chấp sự phản đối của gia đình mong rằng tình yêu của mẹ có thể kéo cha con khỏi những cám dỗ chết người của làn khói trắng.

Con sẽ thắc mắc có khi nào mẹ từng oán trách cha vì khiến mẹ lây nhiễm HIV? Mẹ khẳng định với con là không, mẹ đã đau khổ nhưng chưa hề oán trách. Ngày mẹ biết mẹ nhiễm HIV cũng là ngày mẹ biết rằng, căn bệnh quái ác kia sẽ ràng buộc cuộc đời cha con vào trách nhiệm chăm sóc mẹ con mình. Cha con sẽ không bao giờ sa ngã nữa.

Con sinh ra trong tâm trạng chờ đợi mâu thuẫn của cha mẹ. Mẹ mong từng ngày ngày con chào đời, nhưng mẹ cũng lo lắng liệu con có nhiễm HIV. Thời gian đợi kết quả xét nghiệm cho con là một quãng chờ đợi khắc khoải. Lần 1, con âm tính. Mẹ tiếp tục nín thở chờ đợi lần xét nghiệm tiếp theo. Cả cha và mẹ đều sẵn sàng đối  mặt với kết quả xấu nhất. Đến lần thứ 3, kết quả xét nghiệm cho thấy trong máu con không có loại virus chết người ấy, mẹ òa lên vì sung sướng.

Mẹ và cha trở về sống với ông bà nội. Ông hối hận vì đã từng bắt mẹ bỏ con đi. Ông con cảm ơn việc mẹ đã không nghe lời ông, nếu không “tôi làm gì có một đứa cháu trai xinh xắn và thông minh đến thế”. Cuộc sống trở lại bình thường cùng với sự có mặt của con. Từ đó, con đã trở thành “người đàn ông có ý nghĩa nhất” trong cuộc đời của mẹ.

Con trai chắc biết, giờ mẹ đang tích cực tham gia các chương trình giúp đỡ người nhiễm HIV do các tổ chức trong nước và quốc tế tài trợ. Những chuyến công tác thường xuyên khiến mẹ đến gần hơn những người có hoàn cảnh như mình. Rất nhiều người từ Cần Thơ, Quảng Ninh, Lạng Sơn… biết mẹ và gọi điện nhờ mẹ tư vấn. Mẹ thấy mình đang sống có ý nghĩa.

Nhưng con rồng trong máu mẹ vẫn không ngừng quậy phá. Nếu có một ngày, thuốc không đủ sức bắt nó ngủ yên nữa, mẹ cũng sẽ như mẹ bạn Brenda, sẽ phải đi đến một nơi khác. Lúc đó con cũng đừng buồn nhiều quá nhé! Mẹ của con đã sống hết mình, sống có ý nghĩa và con trai có quyền tự hào về mẹ.

Mẹ yêu con rất nhiều!

“Con rồng nhỏ trong máu của Brenda” được viết từ câu chuyện có thật của cô bé châu Phi có tên Brenda. Câu chuyện kể về cuộc sống chung giữa cô bé Brenda và con rồng nhỏ có tên HIV. Mẹ Brenda đã chết vì con rồng trong máu mẹ cô bé không chịu ngủ yên.

Câu chuyện chuyển tải thông điệp, HIV có thể lây nhiễm cho tất cả mọi người, không phân biệt màu da, tuổi tác… Tuy nhiên, những người nhiễm HIV cũngcó sở thích, ước mơ giống như bao người bình thường khác. Họ có thể uống chung cốc, ngủ chung giường, sống vui vẻ với tất cả mọi người.


Chọn lựa (tiếp theo và hết)

Ký của Nguyễn Thị Đức Tín

Xem phần 1

Trở lại thời sinh viên, những ngày đi qua bảo sanh viện… có mấy đứa trong tổ tôi cứ ôm mặt khóc. H. đó, H. nói: ”Đức Tín ơi, mình thương má mình quá! Người ta đau đẻ, người ta la, người ta khóc, người ta bẻ cong cả cây sắt để giăng mùng. Mà má mình đau tới mười lần vậy đó”. Đứa con trai, sinh viên y khoa, mắt đỏ hoe khi nhìn người sản phụ, rồi lại ói vì dị ứng mùi nước ối. Thế là tôi phải “phụ trách” luôn. Mỗi đứa bắt hai ba chục ca chứ gì, bảy đứa làm luôn 210 ca. Muốn xỉu, mà xỉu thật, cứ lăn đùng ra nằm thẳng cẳng ở phòng mổ hoài, phần có lẽ vì đói bụng quá…

Rồi tới Bệnh viện Nhi Đồng, với lầu 3A. Mấy đứa bé mới sinh bị uốn ván rốn,  vừa hé mở cánh cửa để lách vào là nghe tiếng rần rật của mấy cái giường sắt rung rinh do tụi nhỏ co giật. Ôi! Thương làm sao, bé Ti ở Cần Giuộc, ở Long Khánh, Tây Ninh, bị bà mụ vườn cắt cái cuốn rốn bằng mảnh sành, nhiễm trùng phong đòn gánh rốn. Rồi sốt xuất huyết, rồi sốt thương hàn, sốt phát ban…Những thân hình bé xíu, nóng hầm hập như củ khoai lang vừa luộc xong…

Đường đi rồi cũng đến ngày là bác sĩ thực thụ, cũng chẳng có gì khác hơn. Cũng cái áo trắng, cũng cái ống nghe, cũng những lời dặn dò…Còn nhớ, có một buổi chiều, khám lại bệnh để chuẩn bị cho ngày mai mổ, tôi cứ nhất định cho ông già kia đi siêu âm tim, làm điện tâm đồ, vì trái tim của ông ấy đập kì lắm kìa, mặt ông thì xanh ghê lắm. Mấy người bệnh khác ngồi chờ, có vẻ nóng ruột, vì ông già im lặng một lúc lâu, sau đó bảo: ”Bà hãy chích cho tôi một mũi thuốc nào đó để tôi chết cho rồi”, “Kì vậy ông già, chuẩn bị mổ cho ông thì phải lo sức khỏe trước chớ ?”, “Không đâu, bác sĩ cứ mổ cho ổng đi – Mấy người cùng phòng nói – Ông đói quá mà, vì ổng hông có tiền ăn cơm đó, mà người cho ổng cơm ăn đã xuất viện sáng nay rồi”. Ngó lại ông già đáng tuổi cha mình, mặt ông hóp vô, vì đói, vì sợ, vì mệt, vì lạnh lẽo cô đơn, lại còn đau đớn nữa. Vét túi còn hai mươi lăm ngàn đồng, có lẽ chừa lại năm ngàn đủ mua 2 cái trứng vịt, một bó rau muống và một trái bí để nấu canh tôm khô được rồi. Cho ông già hai chục ngàn, dặn ăn hủ tiếu, uống cà phê đá liền, tối ăn thêm một tô bánh canh và một ly sữa, “sáng tôi khám lại đó nghen”. Ông khỏe, tươi tỉnh, sáng hôm sau các triệu chứng mình ngỡ là suy tim đều biến mất! “Bác sĩ ơi, tui có thể đem 2 lon sữa Ông Thọ này vô phòng mổ được không? Thèm sữa quá mà không có tiền mua, giờ mua được hai lon, sợ mất!”. Không bao giờ tôi quên được người bệnh ngồi chờ mổ mà ôm hai lon sữa ở trong lòng.

Tôi đã đến, rồi tôi đã đi, qua những Bình Dân, Từ Dũ, Hùng Vương, Nhi Đồng, Viện Ung thư, Da Liễu, Chợ Rẫy, Chợ Quán… Không bao giờ tôi quên cây hoa phượng đầu hè, thảm cỏ xanh, rồi ánh đèn vàng đục ở nhà vĩnh biệt…

Bệnh viện Chợ Quán khi xưa là bệnh viện tâm thần. Buổi sáng đi thăm bệnh với ông thầy, lơ đãng đi quá gần cái ô cửa bệnh nặng, bị một bệnh nhân lôi cánh tay vào, cắn một cái chảy máu. Nhỏ bạn cùng tổ bị bệnh nhân lôi hẳn cánh tay vào, siết qua khung sắt đến gãy tay. Vậy mà sau này nó làm bác sĩ ở bệnh viện tâm thần! “Tao thương họ lắm”, đơn giản vậy thôi. Còn bệnh nhân đau gan, viêm gan mức độ vừa phải, niêm mắt vàng ít mà sao 2 bàn tay vàng như nghệ vậy ? “Bác sĩ ơi, em bán gà nên phải xài bột nhuộm Hồng Kông, không bao giờ phai”. Bệnh nhân lên con suyễn, rồi đã ổn, mà sao 2 bàn tay lại tím ngắt: “Bác sĩ ơi, em bán bonh bonh1, phải thổi bong bóng hoài, màu tím của bong bóng đó” Ôi, những bệnh nhân lao động của tôi, những bệnh nhân mà đôi bàn tay vàng như nghệ, bàn tay tím màu bong bóng, bệnh nhân mà trước khi khám bệnh phải “xin lỗi bác sĩ, em chua lắm, vì đi từ 4h sáng, 5h chiều mới đến đây”.

Còn nhớ, lần đâu phẫu thuật “Nụ cười” ở Bến Tre, buổi tối vào chuẩn bị mười hai ca cho ngày mai, có một đứa cứ quay mặt vào vách tường, khóc hoài. Mẹ nó nói: “Sứt nó không chịu ăn gì hết, nó chỉ khóc thôi” Sao vậy ? Nó cứ nấc lên rồi thổn thức trả lời “Ác ĩ ơi, on ương ái ục ầy ắm…”, “Bác sĩ ơi, con thương cái cục này lắm, con biết nó làm cho con xấu, làm cho con không dám đi học nhưng 12 năm nay nó ở với con, bây giờ ngày mai bác sĩ cắt nó đi con nhớ nó lắm”. Trời đất, nó nhớ cái “cù lao” sứt môi ở giữa môi trên, mà hếch cái cục thịt lên, chìa 2 cái răng ra như 2 cái vòi voi vậy. “Đâu có, bác sĩ đâu có bỏ hai cái cục đó đâu, chỉ sửa lại cho đẹp thôi mà”. Thế là chàng Sứt ngồi dậy liền, lau nước mắt, xin ăn một cái hột vịt lộn vì thèm quá. Sáng sớm hôm sau, anh chàng hùng dũng đi vào phòng mổ, không cần y tá đưa vô, leo lên bàn mổ:”Cắt nó đi, sửa nó đi. Con không khóc đâu”. Trời ôi, không có đủ bình gây mê, nên phải mổ lẹ cho nó. Thấy nó gồng lên chịu đau mà mình muốn đứt ruột vậy. Thương dân Đồng Khởi quá đi thôi, hết giặc rồi, vẫn còn phải khổ. Giờ thì với bốn phòng mổ hiện đại, hai mươi giường hậu phẫu của Nhật Bản cho, ông giáo sư Natsume chắc là không cảm thấy đau lòng như mình 6 năm trước nữa. Làm sao quên được mười chín nhóc nhỏ với lời thỏ thẻ ngày chia tay:”Thưa bác sĩ, ông nội con nói, nữa sau con làm đám cưới, mời bác sĩ ngồi họ đàng trai” Tôi phải sang sông bao nhiêu chuyến nữa và bao lâu nữa vì lời hứa ngày đó ? Tôi biết là sẽ không bao giờ người ta quên mình, tôi biết là tôi sẽ còn trở lại, vì còn bao nhiêu nụ cười chưa hoàn tất cho em?

Rồi Sông Bé, ngày cuối năm: cả một phải đoàn, giám đốc sở y tế… tự nhiên có 2 đứa bé chạy ào tới ôm chân mình gọi tên bằng giọng ngọng nghịu líu lo. Thì ra 2 năm rồi không gặp, chúng đã được vá môi, bây giờ chờ vá cái hàm ếch. Có nghe tiếng reo vui mừng lúc đó, mới thấy mồ hôi, nhọc nhằn , công sức đổ ra ở vùng đấy đìu hiu đó có ý nghĩa biết chừng nào.

_______

Em không biết nói sao, không biết diễn ta sao, không biết lý luận thế nào cho sự lựa chọn con đường đi của mình nữa. Cho tới bây giờ, sự cảm nhận của trái tim, sự êm ái của những bàn tay nhỏ xíu, những nụ cười thân thiện và nhất là ánh mắt, cái ánh mắt thương yêu, tin cậy, ánh mắt reo vui của những đứa trẻ, kể cả những đứa trẻ mồ côi khi nó nhìn em, nhìn vào ống kính lúc em chụp hình nó, em biết là khó mà tìm được cái ánh mắt đó trong cuộc đời này lắm. Có những đứa trẻ, ba năm, bốn năm sau tình cờ gặp lại, nó vẫn reo vui:”Đức Tín, bác sĩ Đức Tín”… Có đàm người Pháp đã phải thốt lên: ”Tôi hiểu, tôi hiểu là việc làm của bác sĩ là vô giá, và tôi hiểu tại sao bác sĩ lại từ chối lương hai ngàn đô la để làm  với mức lương hăm lăm đô la thôi. Nếu là tôi, tôi cũng sẽ chọn y như vậy thôi. Miễn là mình không đói, thì cái quan trọng nhất là việc làm của mình có ý nghĩa cho đời”.

Anh đừng giận em, anh đừng hỏi em tại sao có một công việc như vậy ở Pari mà em lại bỏ về. Anh đừng hỏi tại sao, vì đơn giản lắm, em phải sống ở Việt Nam, em còn phải lo cho những Sứt, Khuyết, Hận, Hớn… làm những việc không phải đề lãnh tiền thưởng, tiền lương mà làm vì trái tim của em thôi….

Khắp mọi miền đất nước em đã đi qua, đã thấy, cho nên khi nghe mực nước dâng cao ở Đồng Tháp em đau lòng, con bão số 5 quét qua Đầm Dơi, em mất ngủ, rồi gió làm tốc mái trạm y tế ở xã Hòn Đất, em xót xa…

Anh hiểu, sao em không bỏ nghề ? Anh hiểu sao em không chọn công việc khác, tiền nhiều hơn, sung sướng hơn và có lẽ “oai” hơn nữa.