Những thầy giáo “nhí” trong nhà

Vương Linh
Theo VnExpress

Vừa đi lớp về, bé Nấm, 4 tuổi (Cầu Diễn, Từ Liêm, Hà Nội) hô to: “Bố ơi, bố tắt đèn giùm con, cao quá con không với nút tắt được. Cô giáo bảo phải tiết kiệm điện, sao nhà mình mở nhiều đèn thế bố?”.

Anh Đức, bố bé Nấm cho biết, nhờ cô con gái nhỏ mà gần đây, cả gia đình anh đã học thói quen tiết kiệm điện, nước. Có hôm, thấy nhà ngoài, trong bếp đến toa lét, ban công đều bật đèn sáng choang, Nấm chạy khắp nhà kêu toáng lên: “Bố ơi, mẹ ơi, tắt điện thôi, tắt điện thôi, kẻo ít nữa nhà mình lại không có điện đâu ạ”. Hôm khác, khi bố mở vòi nước để rửa tay rồi quên vặn chặt lại, khiến nước vẫn rỉ tí tách, bé cũng nhắc nhở ngay: “Bố phải vặn vòi nước lại chứ, lãng phí quá”.

Anh Đức cho biết, những lời nói của Nấm thường rất có “trọng lượng” nên được cả nhà tự giác tuân theo. Không chỉ thế, cô bé còn sống rất tình cảm, và đôi khi những cách thể hiện nho nhỏ của con, khiến anh giật mình về sự vô tâm của mình.

Có hôm, mẹ đi làm về muộn, hai bố con ăn cơm trước, vừa ngồi đến mâm cơm, bố thấy Nấm chạy đi lấy chiếc bát nữa, rồi vừa gắp hai miếng cánh gà vào đó vừa bảo: “Mẹ thích ăn nhất cánh gà, bố con mình để phần mẹ nhé”.

“Hồi còn ở với bố mẹ, mình quen được chiều, nên cũng không hay để ý đến người khác. Khi nghe con nói thế, tự dưng mình thấy ngượng quá, bởi mình đã quá vô tâm, vì có khi chẳng biết người thân thích ăn gì và đã bao giờ biết để phần ai cái gì đâu”, anh Đức thổ lộ.

Ảnh: Hoàng Hà.
Đôi khi, lời nói hay cử chỉ của trẻ có thể “dạy” người lớn những bài học về giá trị cuộc sống. Ảnh minh họa: Hoàng Hà.

Chị Thảo Trang (Thanh Xuân Nam, Hà Nội) thì cho biết, bình thường, chị cũng dạy con phải biết giữ gìn vệ sinh chung như không vứt rác bừa bãi hay phải để đồ trong nhà đúng nơi quy định, nhưng đôi khi, vì vội vàng, hay vì đãng trí mà chính chị làm sai và bị Quỳnh – cô công chúa 5 tuổi của mình – “chỉnh” ngay.

“Như hôm trước cho bé đi lăng Bác, con vừa hút sữa xong, mình cầm hộp để ở ngay ven đường, thế là nhóc lên tiếng ngay: ‘Mẹ ơi, sao mẹ không để vào thùng rác’. Mình bảo ‘quanh đây chẳng có chỗ nào để rác, mẹ để tạm đây rồi cô vệ sinh nhặt hộ cũng được’, nhưng con bé không chịu mà cầm lấy hộp sữa bỏ lại vào túi nilong và bảo tí nữa gặp thùng rác sẽ cho vào”, chị Trang kể lại “bài học” tuần trước.

Theo lời chị, ở nhà, Quỳnh cũng được bố đặt cho biệt danh là “cảnh sát” vì hay “tuýt còi” mỗi lần bố quăng đồ bừa bãi hay hút thuốc lá. “Cũng nhờ con bé mà anh xã nhà mình bỏ dần được thuốc đấy”, chị Trang khoe.

Chị kể, chồng chị nghiện thuốc lá khá nặng. Mấy lần anh định bỏ nhưng không dứt được. Một hôm, cô con gái đi học về chạy nhào vào ôm lấy bố: “Bố ơi, bố đừng hút thuốc lá nữa, con yêu bố lắm, con không muốn bố chết sớm đâu”. Cả nhà đang ngơ ngác không hiểu gì thì cô nhóc mếu máo: “Hôm nay cô giáo bảo ai hút nhiều thuốc lá là sẽ bị ung thư và chết sớm, cả mẹ và con ở cạnh bố cũng sẽ bị bệnh. Bố đừng hút nữa bố nhá”.

Chị Trang cho biết, sau đó, Quỳnh còn bắt bố ngoắc tay hứa là sẽ không hút thuốc nữa, và nếu làm sai thì sẽ con gái sẽ không thơm bố nữa và bố sẽ không được ngủ cùng hai mẹ con. Không chỉ nói vậy, hôm nào bố đi làm về Quỳnh cũng ra ngửi miệng bố xem có mùi thuốc lá không. Ai cho kẹo, cô nhóc còn để dành cho bố “để bố ăn cho đỡ thèm thuốc”.

“Chẳng biết vì ‘chiến dịch’ bắt bố cai thuốc sát sao quá hay vì cảm động mà anh xã đã hút ít hẳn. Còn mình cũng học được một bài học: Làm gì phải đến nơi đến chốn và nếu thuyết phục bằng sự quan tâm thì sẽ hiệu quả hơn nhiều việc chỉ trích hay chỉ nói suông”, chị Trang thổ lộ.

Chị Nhuận (phố Hoàng Mai, Trương Định, Hà Nội) lại học được cách phải kiềm chế cảm xúc và tập thói quen “nói sao phải làm vậy” từ cậu con trai lên 4 của mình.

Chị kể, chị hay dạy con phải nói năng lễ phép, không được nói trống không và khi chơi với bạn thì nhất định không được đánh bạn. Cậu bé khá bướng bỉnh và cũng nhiều lần không nghe lời khiến chị bực bội, quát ầm lên, hay tét cho con mấy cái vào mông. Một lần, sau khi bị mẹ “xử” như thế, cậu nhóc quay sang bảo mẹ: “Mẹ ơi, thế con không được nói trống không với người khác, không được đánh bạn, còn mẹ thì được đánh con và nói trống không với con ạ?”. Lúc này, chị Nhuận đành nhẹ giọng: “Ừ thì tại lúc đấy con làm mẹ buồn và bực quá. Mẹ làm thế cũng là sai, mẹ xin lỗi con”.

Chị Nhuận cho biết, mỗi lần vợ chồng chị có chuyện bất đồng, giận dỗi, lỡ nói cộc lốc với nhau thì cũng bị cậu con “sửa lưng” ngay và nhờ thế mà hai người chú ý hơn đến lời ăn tiếng nói với nhau và cách cư xử với con.

Dành rất nhiều tình cảm trìu mến trong những trang viết cho hai đứa con của mình, anh Ngọc Phan (Đồng Nai) cũng từng thổ lộ trên blog: “Chính các con đã dạy cho ba biết sống tốt hơn”.

Trên trang mạng, anh Phan kể, một lần, khi cả gia đình đi du lịch, tới nơi, dù đã hơn 10 giờ đêm, cậu con trai 4 tuổi của anh vẫn một mực đòi được gọi điện về cho cô giúp việc và bà để “mọi người yên tâm”. “Lúc đó, ba chạnh lòng nhớ, không biết bao nhiêu lần ba đi công tác, chưa khi nào ba có ý thức gọi điện thoại về báo tin cho bà nội là ba đã xuống máy bay an toàn”, anh Phan thổ lộ.

Còn cô con gái mới 9 tuổi lại “dạy” cho anh bài học về tính tiết kiệm và biết nghĩ đến người khác. Anh kể, khi lên lớp 3, dù bộ đồ thể dục của năm trước đã ngắn cũn và rách cả một lỗ ở đầu gối nhưng cô bé vẫn vui vẻ mặc và nhất định không mua bộ mới khi mẹ dẫn đi chọn đồ và bảo rằng: “Mua bộ mới làm gì cho tốn tiền, bộ này con vẫn mặc tốt mà”. Thỉnh thoảng, con gái anh còn lo lắng hỏi rằng bố mẹ có vất vả quá không khi nuôi cả hai chị em đi học trường dân lập.

“Nhiều khi ba đã chi những khoản tiền lớn rất vô bổ, rất ngông cuồng, không băn khoăn gì cả. Mẹ và các con chắc là không biết. Và ba xấu hổ lắm con gái ạ!”, anh Phan tâm sự trên trang blog.

Theo một chuyên gia giáo dục, tâm hồn trẻ thơ rất nhạy cảm và trong sáng. Bố mẹ là những người thày đầu tiên, dạy các em về cách sống, cách nhìn cuộc đời. Nhưng đôi khi, chính sự trong sáng, ngây thơ và tấm lòng nhân hậu thuần khiết của trẻ nhỏ lại “dạy” người lớn những bài học vô cùng quý giá, mà nếu không lắng lại, không quan tâm và thực sự biết lắng nghe con em mình, chính bạn sẽ để phí.

Chuyện trẻ em đi vệ sinh ở xứ ta và xứ người

Tôi còn nhớ thời du học Ba Lan giữa những năm 1970, đi phiên dịch cho một bác cán bộ của ta. Chuyến đi công tác vòng quanh Ba lan, mất khoảng một tháng bằng ôtô. Phía bạn chuẩn bị khá kỹ cho lịch trình, từ cơ quan này sang cơ quan khác rất chặt chẽ. Đến cổng đã có người ôm hoa đứng đón và đưa thẳng vào phòng họp.

Lúc họp trông bác có vẻ căng thẳng, không tập trung vào cuộc gặp, có lúc vã cả mồ hôi. Sau vài lần thì tôi mới hiểu là bác đã cao tuổi nên có nhu cầu đi “nhẹ” thường xuyên. Vì thế mỗi lần gần tới chỗ mới, bao giờ tôi cũng đề nghị ôtô dừng lại một quán để tôi vào uống cafe…còn bác đi giải quyết “nỗi buồn”.

Thật ra, tại các sảnh của văn phòng hiện đại, gần phòng họp bao giờ cũng có toalet. Nhưng dân ta hay xấu hổ, chả lẽ vừa đến tay bắt mặt mừng lại chạy tọt vào nhà vệ sinh? Đó là nỗi lo không chỉ của trẻ thơ mà cả người lớn, từ nông dân đến quan chức, cả Tây lẫn ta, về một nhu cầu chính đáng và thuộc về “quyền làm người”.

Tôi thấy khách phương Tây rất tự nhiên. Nếu có nhu cầu, họ sẽ nói ngay là “muốn vào WC chút” và không ai cười chuyện ấy cả. Nhưng dân Á Đông ta lại lịch sự không đúng lúc nên cứ nhịn và vì thế mà buổi tiếp đãi trở thành cuộc tra tấn âm thầm. Tôi cứ nghĩ hoặc do nhà vệ sinh của dân ta trong quá khứ quá bẩn nên nhắc đến từ đó làm ta ngượng hoặc thời đi nhà trẻ bị cấm đi toalet thường xuyên nên lớn lên đã thành bệnh xấu hổ khi vào nhà vệ sinh.

Nhà tôi cũng có hai cháu gửi nhà trẻ. Mỗi lần gửi các cháu đến lớp, tôi đi xe máy đến văn phòng với bao nhiêu nỗi lo. Chuyện gì sẽ xảy ra với con mình đây? Chúng có đánh nhau không? Đôi lúc về tắm cho con thấy còn bàn tay người lớn phát còn vằn đỏ, ai không khỏi xót xa.

Mình vẫn tét vào mông chúng lúc cơn giận nổi lên, nhưng nếu người khác làm tương tự thì ta không thể chấp nhận được nhất là cô giáo. Nhưng nỗi lo lớn nhất vẫn là “tối qua cu Bin không ị, chỉ sợ hôm nay đến lớp đùn ra quần, cô giáo phạt”. Cháu còn bé quá, chưa biết kêu cô khi muốn đi tè. Các cháu vốn mải chơi, lúc gọi cô “con muốn” thì quần đã ướt sũng.

Bạn cứ tưởng tượng, một cô phụ trách 10-15 cháu, chỉ cần một buổi sáng có hai ba cháu có nhu cầu thì coi như buổi dậy các cháu hôm đó đi đứt. Không kể cứt đái ra bê bết, thối hoăng làm cả lớp tán loạn, các cô tức giận và mắng mỏ các cháu. Để giảm thiểu việc thiếu vệ sinh ấy cho mình, các cô nghĩ ra đủ kiểu từ dỗ dành các cháu đừng ị ở trường đến hình phạt mắng mỏ thô bạo và kể cả không cho phiếu bé ngoan nếu đái ra quần. Cô dọa và cháu sợ quá “cứ tự nhiên ra”, thành một cái vòng luẩn quẩn. Các cô nuôi dậy trẻ có quyền sinh sát với cả đứa trẻ lẫn bố mẹ chúng nên tha hồ ra oai.

Ảnh minh họa(diendantinhoc.com)

Lo con mình không biết nói, sợ chúng bị hành hạ, hầu hết bố mẹ đều theo giải pháp là “dĩ hòa vi quí”, muốn cô giáo yêu con mình hơn đứa khác là được. Thấy con bị đánh, phạt tường hay bị xỉ vả thì cách tốt nhất là hôm sau đưa cái phong bì nằng nặng, may ra cô có cười tươi hơn. Cô nhận phong bì rồi nhưng con ị đùn vẫn bị ăn đòn. Nếu bà mẹ đến trường làm cho ra nhẽ thì cho hoặc con nghỉ học hoặc chuyển trường khác.

Chuyện con tôi đi nhà trẻ ở Mỹ

Hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo của ta hầu hết là nghèo nàn, chật chội, các cô nuôi dậy trẻ trình độ chưa cao và thu nhập thấp nên mới sinh ra lắm chuyện kể cả phong bì. Các cháu bĩnh ra quần vẫn xẩy ra trên lớp do “sợ phạt”.

Thay vì khuyên bảo một cách kiên trì, hầu hết các thầy cô và các bậc cha mẹ đều dọa nạt, thậm chí roi vọt… Đó là thói quen khó thay đổi được, trừ phi như bên Mỹ, nếu phát hiện bố mẹ hay cô giáo đánh trẻ con thì công an sẽ còng tay và đưa ra tòa.

Các bậc cha mẹ nên cố gắng rèn con đi toalet đúng giờ, tốt nhất là vào buổi tối. Đấy là lý tưởng vì cha mẹ tự chăm con mình thì vẫn tốt hơn. Việc đó không thể có ngay được mà là sự huấn luyện rất kiên trì ngay từ bé. Một cô giáo phải chăm 20 đứa trẻ thì không thể nào chu đáo được. Chỉ cần một đứa “bĩnh” làm cho cả lớp hôm đó mất vui. Cứ tưởng tượng ngày nào cũng có một bé hay hai bé có “vấn đề” lúc cả lớp đang hát hò vui vẻ.

Do điều kiện công tác nước ngoài, hai đứa cháu nhà tôi hiện đang học nhà trẻ bên Mỹ. Thú thực gửi cháu đi tôi rất lo. Chỉ sợ cháu đùn ra quần thì xấu hổ lắm. Tuy nhiên, cô giáo ở đây rất chu đáo. Cứ khoảng một tiếng đến một tiếng rưỡi, tùy lứa tuổi, các cô nhắc các cháu xếp hàng đi vệ sinh. Cô còn hỏi cháu nào có nhu cầu đi nặng. Cháu bé nhà tôi mới sang nên không biết tiếng Anh. Cô giáo còn hỏi là khi cháu có nhu cầu thì nói như thế nào. Tôi tả cho cô giáo hành động và thái độ của cháu khi đó, chẳng hạn cu Bin thì chạy cuống lên và kêu “ị rồi, ị rồi”. Tôi lo lắng bảo cô sợ nhất là cháu đi nặng. Cô cười rất niềm nở:”Tôi sẽ lo cho cháu, anh đừng ngại”. Tôi hỏi đi hỏi lại nhưng cô vẫn nói là OK mà.

Có lần cháu cũng bị sự cố. Tôi giở ba lô thì thấy quần áo bẩn đã được gói trong túi ni lông rất kỹ và một mẩu giấy viết tay của cô giáo “Xin lỗi, hôm nay chúng tôi đã sơ ý nên bị bẩn ra quần. Hy vọng gia đình sẽ thông cảm. Tôi đã nhắc cháu nếu có nhu cầu thì phải nói ngay”.

Có lẽ thói quen không dám “đòi ị” đã ăn sâu vào tiềm thức từ thời gian cháu đi nhà trẻ ở Hà nội. Nhận được tờ giấy nhỏ đó, chúng tôi hiểu là cần huấn luyện cho cháu đi đúng giờ ở nhà và cách cháu thể hiện nhu cầu cho cô biết. Hai năm các cháu đi học, tôi chưa bao giờ thấy ai dám dọa trẻ đi mẫu giáo không được “ị” ở trường.

Hồi ở Việt Nam, mẹ cháu cũng thích đưa phong bì để con nhà mình được ưu ái hơn nếu xảy ra “sự cố”. Thật ra, đưa phong bì cũng là một hành động tiếp tay cho cô giáo “nặng tay” với đứa trẻ khác ít tiền hơn, có sự phân biệt đối xử ngay trong một lớp. Nhưng không đưa phong bì thì không yên tâm chút nào.

Giải pháp nào ?

Bây giờ nếu tôi bàn nên bỏ chuyện phong bì, bạn đọc sẽ chê tôi đang ở bên Mỹ nên nói thế nào cũng được. Thôi ta cứ đợi ông Bộ trưởng Bộ GD và ĐT giải quyết dứt điểm chuyện đó. Còn chuyện phong bì sẽ còn tồn tại lâu lâu. Hội phụ huynh nên thống nhất cách đưa tiền đóng góp của phụ huynh thế nào một cách minh bạch để giúp nhà trường và lớp giải quyết các khó khăn trước mắt và thêm thu nhập cho các cô giáo một cách thỏa đáng. Nếu các bậc cha mẹ vẫn tiếp tục đi đêm bằng phong bì vẫn không tránh được con ị đùn bị ăn đòn.

Còn với các cô giáo trường mầm non hay nuôi dậy trẻ thì có lẽ tôi không cần nhắc lại. Họ đã học rất kỹ và đã từng thề nguyện yêu nghề “vì tương lai con em chúng ta”. Chỉ có điều ra công tác, với thực tế của cuộc sống và chuyện phong bì có thể làm một số người mất hết lương tâm nghề nghiệp “trồng người”. Mong các cô hiểu cho, quyền được đi nhà vệ sinh lúc có nhu cầu là một quyền rất cơ bản của đứa trẻ và bất kỳ ai.

Việc các cô mắng mỏ, dọa nạt các em nhỏ vì vệ sinh không đúng lúc là hành động không thể tha thứ được. Các bậc cha mẹ ai cũng muốn các cháu bé “đi” ở nhà họ nhưng ai mà biết được điều gì với con trẻ. Đó là nhu cầu bất thường và không kiểm soát được.

Vì thế, các cô hãy coi đó là phần trách nhiệm của mình trong thời gian ở trường. Chính bản thân các cô cũng có con cái và sẽ gửi chúng đến trường. Nếu bản thân mình không có lương tâm với con người thì đừng mong người khác yêu con mình. Các cô nên hiểu các cháu không có lỗi mà chỉ có người lớn chúng ta có lỗi.

Việc thường xuyên hỏi xem cháu nào có nhu cầu “nặng” cũng giúp bản thân cô đỡ bị mệt hơn là dọa cho cháu sợ quá “tè ra quần”. Thấy cháu nào không may bĩnh ra lớp thì cô cũng chỉ cần giúp cháu thay quần áo, cho vào túi nilong, gửi mẩu giấy về cho bố mẹ nói nhẹ nhàng “Hôm nay tôi không để ý nên cháu bị sự cố. Mong gia đình thông cảm”. Tôi dám chắc tất cả các bố mẹ hẳn sẽ cố lo cho con mình và dậy chúng đi ở nhà vì thật ra họ rất thông cảm với các cô.

Nếu cứ tiếp tục dọa nạt và phạt các cháu về những chuyện tưởng như nhỏ kia những đứa trẻ kia lớn lên sẽ nghĩ gì về nền giáo dục đất nước. Ra đời, họ nhìn thấy ngang trái cũng không dám lên tiếng và phải xấu hổ với cả chuyện đi nhà vệ sinh.

Chúng ta đang giáo dục thế hệ trẻ để bước vào Toàn cầu hóa. Muốn thế hệ tương lai hội nhập, hãy cho dậy cho các cháu lòng tự tin kể cả việc muốn đi vệ sinh khi có nhu cầu. Có lẽ nào, khi trưởng thành rồi mà cứ phải âm thầm “nhịn” những nhu cầu đòi hỏi rất con người như bác cán bộ trên phải toát mồ hôi trong hội họp quốc tế.

Hiệu Minh

Theo Blog Hiệu Minh

HNX:  Không biết tình trạng nhà vệ sinh ở các trường học mấy năm nay có chuyển biến gì không nhỉ? Vì nếu nhà vệ sinh vẫn bẩn thì các em dẫu muốn, dẫu “buồn lắm” cũng không dám đi.

“Cháu muốn làm hot girl!”

Mai sau cháu ước làm gì? Cô cháu gái tôi hồn nhiên trả lời: “Cháu muốn làm hot girl. Hot girl hay được lên báo”. Nó không hiểu hot girl đâu phải là một nghề mà chỉ là từ do giới truyền thông tạo ra và nhồi nhét vào đầu lũ trẻ.

Thích làm… người trên báo

Nếu như dăm bảy năm về trước, mỗi học sinh, nhất là học sinh tiểu học đều có một ước mơ: hoặc làm giáo viên, hoặc làm bác sĩ, cao xa hơn thì mơ làm phi công, làm nhà khoa học… thì một vài năm trở lại đây, khi người ta đổ xô đi làm báo tuổi teen, thay đổi đến chóng mặt về nội dung cũng như hình thức của các tờ báo thì một xu hướng mới trong các em nhỏ đã ra đời. Giờ đây, những ước mơ trở thành diễn viên, ca sĩ, MC hay bất cứ thứ gì dễ được lên báo và nổi tiếng đang là xu hướng phổ biến.



Các em đang bắt chước các “thần tượng” với những giá trị ảo, phù phiếm

Cô cháu gái tôi là một ví dụ. Mới chỉ 11 tuổi nhưng cô bé đã thích làm đỏm và đặc biệt thích đọc các mục giải trí trên các báo. Thần tượng của cô bé là Vân Navy, Miss Audition, một cô gái 9x lúc nào cũng nổi bật bằng cách ăn mặc khác người. Nhưng khi tôi hỏi, Vân Navy làm gì thì cháu gái tôi không trả lời được. “Cháu thấy chị ấy có đóng phim, có đi hát hay sao ấy. Nhưng nghề chính hình như là hotgirl vì cháu thấy trên các báo đều nói vậy”!

Không xem bất cứ bộ phim nào cô hotgirl này đóng, cũng không biết cô gái đó nổi tiếng với bài hát gì nhưng cháu gái tôi vẫn một mực cho rằng cô nàng này rất giỏi. Bằng chứng là nhất cử nhất động của cô, từ việc tự chụp ảnh ở trường quay, tới việc đi làm ở một chỗ nào đó cũng được đưa lên mặt báo. Đã thế còn được rất nhiều người hâm mộ, khen cô nàng này xinh, dễ thương…

Trường hợp cháu gái tôi không phải là ngoại lệ. Có khá nhiều em nhỏ, chỉ ở độ tuổi thiếu niên thôi cũng đang quay cuồng trong cái vòng lốc của những hotgirl, hotboy. Mới chục tuổi đã thích làm tóc xoăn, nhuộm tóc đỏ, thích vẽ móng, quần sooc, áo hai dây… Với lũ trẻ, những cô nàng xinh xinh trên báo sẽ trở thành thần tượng và hình mẫu.

Với những hình mẫu ấy thì xem ra lũ trẻ không cần học nhiều mà chỉ cần kịp mốt hoặc có thêm một chút tài lẻ. Chưa bao giờ các lớp học hát, học múa, học MC… lại rầm rộ và đông vui như bây giờ. Cũng chưa bao giờ có nhiều cuộc thi tổ chức dành cho tuổi teen như hiện nay: thi nữ sinh thanh lịch, thi MC, thi diễn viên, thi tiếng hát này tiếng hát nọ, thi ảnh đẹp…

Nhưng các cuộc thi về kiến thức thì lại quá ít và nếu có thì cũng không mấy người tham gia. Trong khi đó các em lăn xả vào các cuộc thi mang tính “nghệ thuật”, các em ra sức phô bày khả năng nhảy nhót hát ca hoặc tạo dáng trước máy ảnh… chỉ với mục đích duy nhất: để nổi tiếng. Nhưng cái giá cho việc ý thức về sự nổi tiếng quá sớm ấy là một lỗ hổng tri thức đang ngày một lớn dần.

Dẫn… chệch đường

Ngay từ khi còn nhỏ, mỗi chúng ta đều được bố mẹ trang bị cho câu nói của Lê nin: “Học, học nữa, học mãi”. Ngoài trường học, trẻ em còn có thể học ở rất nhiều nơi. Trong sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, báo chí trở thành một kênh học tập của các em nhỏ.

Khi khẳng định một điều gì đó, rất nhiều em nhỏ nói thêm rằng “báo nói vậy”. Điều đó có nghĩa là với các em, báo chí là một người dẫn đường, người định hướng.

Nhưng hiện nay, báo chí đang định hướng cho các em những gì?

Một người bạn kết thúc tuổi học trò cách đây 5 năm không nén được tiếng thở dài khi cầm trên tay tờ báo một thời đã trở thành sách gối đầu giường của cậu. “Ngày xưa nó là tờ báo để học, học cách sống, học cách viết và học cả nhiều tri thức mà sách giáo khoa không có. Nhưng bây giờ nó trở thành tớ báo để xem, để giải trí”.

Hình như một số tờ báo bây giờ sợ các em học nhiều quá, ngộp thở nên ra sức kiếm tìm cho các em những thông tin giải trí. Vì thế mà với độc giả của những tờ báo này việc đọc vanh vách tiểu sử của một ca sĩ còn dễ dàng hơn là học thuộc một bài thơ hoặc là đọc tên các ngôi sao nước ngoài  nhoay nhoáy nhưng điểm tiếng Anh vẫn lẹt đẹt.

Trước kia những tờ báo dành riêng cho các em như Hoa học trò, Mực tím, Thiếu niên tiền phong là cả một thế giới kiến thức được truyền tải một cách khéo léo và linh hoạt. Những truyện ngắn, những bài thơ của chính các độc giả sáng tác giúp các em nhận ra tài năng của mình. Những ô chữ, những câu đố vui luôn là một thách thức thú vị dành cho các em. Nhưng giờ đây, thơ văn bị coi như cái gì đó “sến” quá, những câu đố, ô chữ cũng bị bỏ đi một cách không thương tiếc.

Với những tờ báo được coi là đặc trưng cho lứa tuổi học trò  như Hoa Học trò, Mực tím hoặc mới hơn là Kênh 14.vn, phải tới 80% tin tức là giải trí. Thậm chí có nhiều ngày, 100% tin tức trên kênh 14.vn không liên quan một chút nào tới học hành.

Mục Học đường trên tờ báo điện tử này là chuyên mục mới, mỗi ngày chỉ lèo tèo 2,3 bài trong khi các mục khác phải tới 6,7 thậm chí cả chục bài. Song hầu hết những tin tức về học đường của các báo này đều chỉ là những thông tin xung quanh vấn đề trường lớp chứ không hàm chứa kiến thức trong đó. Thậm chí đến một tờ báo dành riêng cho tuổi nhỏ cũng bị cơn bão “giải trí” thao túng.

Tôi vẫn còn nhớ có lần khi cầm tờ báo Thiếu niên tiền phong trên tay, lật trang giữa thấy ngay một bài đinh, hai mặt giới thiệu về cô ca sĩ đa tài Ngô Thanh Vân hát hay, làm người mẫu giỏi, đóng phim hay nhưng tuyệt nhiên không nói Ngô Thanh Vân phát triển sự nghiệp từ một nền tảng tri thức bền vững… Ít nhất thì như thế các em mới nhận ra rằng, muốn làm diễn viên, ca sĩ, hay làm bất cứ thứ gì cũng phải bắt đầu từ việc học.

Việc các em nhỏ thần tượng một cá nhân nào đó, việc các báo đài ngợi ca một tài năng đều không có gì đáng phàn nàn. Nhưng với trẻ em, việc định hình một tấm gương, một hình mẫu có ảnh hưởng rất nhiều tới sự định hướng cho cuộc sống sau này. Trong khi đó, ngày lại ngày một số sản phẩm truyền thông liên tục nhồi vào nhận thức của các em những lời ca ngợi về mấy cô gái, chàng trai lúc nào cũng mặt hoa da phấn, lúc nào cũng đồ hiệu nọ, sản phẩm kia. Như thế liệu có khiến các em sai đường?

Theo Nguyễn Ngọc Bích – Sức Khỏe Và Đời Sống

*Hà Nội Xanh đã thay đổi tiêu đề bài viết