Kênh rạch Tp.HCM đang chết dần

Khi thành phố chưa kịp khắc phục xong ô nhiễm hệ thống kênh rạch nội thành thì kênh rạch khu vực ngoại thành đã bắt đầu gia tăng ô nhiễm cả mức độ lẫn quy mô. Có thể kể một loạt các con kênh giãy chết vì ô nhiễm như kênh Ba Bò (Thủ Đức), Thầy Cai – An Hạ (khu vực Lê Minh Xuân, Bình Chánh), Suối Cái – Xuân Trường (Thủ Đức, quận 9), Thầy Cai – An Hạ (khu vực Tân Phú Trung, Củ Chi),…

Kênh Thầy Cai khu vực giáp ranh Long An – Củ Chi nay đã trở thành dòng kênh hấp hối

Bà Võ Thị Thiên An sống trong căn nhà tạm chênh vênh bên cầu Thầy Cai thuộc xã Tân An Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM, cho biết con kênh Thầy Cai đã thúi đen cách đây bốn năm. Từ nửa đêm trở về sáng thì thúi đến mức không thở được, phải bật quạt mới ngủ nổi. Bà An kể: “Hồi xưa tui giặt đồ, rửa chén, cọ nồi bình thường, bây giờ thì không dám đụng tới một chút”.

Thúi muốn bỏ ăn tết

Tại khu vực cầu An Hạ, nằm giữa ranh giới huyện Hóc Môn và Củ chi, và khu vực Cầu Bông, xã Tân Hiệp, Hóc Môn, nước kênh cũng đen và hôi không kém. Chị Mây bán nước bên tỉnh lộ 22 cho biết, các công ty tại khu vực này thường lén xả nước thải ra sông vào cuối tuần, đặc biệt cứ vào những ngày tết, nước thải ra y như nước hầm cầu, đen kịt dòng sông, thúi đến nỗi người dân không còn muốn ăn tết!

Tình hình ô nhiễm kênh Thầy Cai – An Hạ – một trong những kênh chính phục vụ hoạt động thuỷ lợi và tưới tiêu trong nông nghiệp của Hóc Môn và Củ Chi (chảy qua khu công nghiệp Tân Phú Trung) hiện đã ở mức độ báo động. Theo chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, nguyên nhân chính là do hoạt động sản xuất công nghiệp của khoảng 45 đơn vị trong khu công nghiệp Tân Phú Trung và dọc kênh An Hạ, kênh Xáng, rạch Tra. Hầu hết các đơn vị này đều hoạt động với các ngành nghề gây ô nhiễm cao như sản xuất giấy, cán rửa cao su, sản xuất cồn, giặt tẩy… với lượng nước thải chưa xử lý hoặc xử lý chưa triệt để rồi thải trực tiếp vào kênh Thầy Cai – An Hạ và các nhánh kênh xung quanh. Các chỉ tiêu oxy hoà tan DO, nhu cầu oxy sinh hoá BOD, nhu cầu oxy hoá học COD, tổng chất rắn lơ lửng… tại đa số các điểm quan trắc khu vực này đều vượt chuẩn cho phép, trong đó ô nhiễm vi sinh gấp quy chuẩn loại B1 (mục đích tưới tiêu thuỷ lợi) từ 31 – 180 lần.

Nhiễm vi sinh gấp 12.400 lần

Theo kết quả quan trắc, giám sát cuối năm của chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, hầu hết các chỉ tiêu năm nay đều tăng so với năm 2008 từ vài đến vài chục lần, trong đó, ô nhiễm kim loại nặng đã xuất hiện tại khu vực Suối Cái – Xuân Trường, Ba Bò. Tại kênh Thầy Cai – An Hạ, ô nhiễm nhiều nhất tại kênh 6, 8, trong đó ô nhiễm vi sinh tại kênh An Hạ gấp tới 12.400 lần với quy chuẩn Việt Nam loại B1; oxy hoà tan DO – một trong những thông tin đầu tiên, rất quan trọng để đánh giá môi trường nước có còn sự sống hay không – tại ngã ba sông Sài Gòn thuộc địa bàn xã Nhị Bình, Hóc Môn chỉ 0,00mg/l (chỉ mới so riêng với nguồn nước mặt loại B2 dùng cho giao thông thuỷ là phải đạt ít nhất ≥ 2mg/l)…

Theo ông Nguyễn Đinh Tuấn, hiệu trưởng trường cao đẳng Tài nguyên và môi trường TP.HCM, tốc độ đô thị và công nghiệp ở ngoại thành hiện nay rất nhanh với sự ra đời của hàng loạt khu công nghiệp nhưng cơ sở hạ tầng không đáp ứng được. Dân số tăng nhưng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tập trung không có. Mãi cuối năm 2008 các khu công nghiệp mới xây dựng xong hệ thống xử lý nước thải (nhưng vận hành ở mức độ nào thì chưa kiểm soát được), riêng khu công nghiệp Tân Phú Trung đến nay vẫn chưa làm xong hệ thống xử lý nước thải… Nguy hiểm hơn, kênh rạch ô nhiễm đã kéo theo sông ngòi ô nhiễm. Điều này sẽ ảnh hưởng vô cùng đến sự phát triển của đô thị, vì đây là nguồn cung cấp nước chính cho thành phố.

  • Bài và ảnh: Lê Quỳnh

Cô bạn Việt Nam của tôi đáng yêu quá!

8h, cô bạn đưa tôi đi một vòng tham quan thành phố vì đây là lần đầu tiên tôi sang Việt Nam. Đèn vàng, cô đưa tay tắt máy xe. Sao lại phải làm thế?

Anh thấy một rừng xe trước mặt mình không? Mình không thể chạy tiếp được vì còn phải chờ đèn vàng, rồi đèn đỏ. Những lúc thế này em thường tắt máy để tiết kiệm xăng ấy mà!” – bạn tôi giải thích. Ừ nhỉ.

Chẳng biết làm thế thì cô bạn tôi tiết kiệm được bao nhiêu, nhưng nếu ai cũng làm thế thì một khối lượng lớn nhiên liệu của rất nhiều xe trên đường phố Sài Gòn (mà tôi thấy hình như đường nào cũng đông) không bị đốt lãng phí. Hơn thế nữa, máy không nổ thì xe không xả khói, không tham gia gây ô nhiễm môi trường.

Tắt máy xe những lúc đường kẹt cứng cũng là một cách tiết kiệm – Ảnh: N.C.T.

10g, sau khi được cô bạn chiêu đãi một bữa điểm tâm “phở bình dân”, cà phê đường phố (ngồi bên đường), chúng tôi đi tiếp. Bỗng cô dừng lại, móc điện thoại gọi hết cuộc này đến cuộc kia khiến tôi… phát ghen.

Cuối cùng cô quay lại cười, nói như không có gì xảy ra: “Ta đi tiếp nhé!”. Chuyện gì vậy? “Trưa tới nơi rồi mà đèn đường còn sáng trưng. Lúc nãy em gọi tổng đài xin số điện thoại của công ty chiếu sáng rồi gọi cho công ty đề nghị họ tắt đèn ấy mà. Vả lại hoạt động suốt thế này mình còn… hỏng, huống chi cái đèn”.

Thì ra vậy. “Nhưng em đã tốn tiền điện thoại và suýt nữa là… mất người yêu đấy nhé” – tôi giả vờ giận. Vậy mà cô bạn vẫn nhe răng cười hì hì: “Tốn mấy ngàn điện thoại có bao nhiêu nhưng đỡ tốn điện, đỡ hư đèn, còn người yêu vẫn ngồi sau lưng đấy thôi, có mất đi đâu mà lo!”. Tôi đành chịu thua cô bạn. “Ở TP này ai cũng có ý thức tiết kiệm như em chứ?” – tôi hỏi. Cô lại cười: “Không phải “ai cũng” đâu, có khi làm như em còn bị nói là làm chuyện tào lao, là “rảnh quá” đấy”.

Sao thế nhỉ? Chắc tôi phải xin gia hạn visa, ở lại mấy tuần nữa để tìm hiểu thêm về đất nước, con người của các bạn và để biết thêm cô bạn Việt Nam dí dỏm, đáng yêu của tôi còn… tiết kiệm cái gì nữa. Và vì sao khi tiết kiệm, một hành động đáng khích lệ, thì bị nói là làm chuyện… tào lao?

R. WILLIAMS/TTO